UPSC Prelims Special – Modern India Synopsis | Page – 3
Shaktimatha Learning
🔹 1857 తిరుగుబాటు
✅ 1857 Revolt / Sepoy Mutiny
1857 తిరుగుబాటు భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన తొలి విస్తృత స్థాయి సాయుధ ఉద్యమంగా గుర్తించబడింది.
- ✔ ప్రారంభం – మీరట్
- ✔ ప్రధాన నాయకుడు – బహదూర్ షా II
- ✔ నానాసాహెబ్, తాంతియా తోపే, లక్ష్మీబాయి కీలక పాత్ర
- ✔ తక్షణ కారణం – కొవ్వు పూసిన కార్ట్రిడ్జ్లు
✅ తిరుగుబాటు వైఫల్యానికి కారణాలు
- ✔ సమన్వయం లోపం
- ✔ ఆధునిక ఆయుధాల కొరత
- ✔ దక్షిణ భారత మద్దతు తక్కువ
- ✔ నాయకత్వ విభజన
🔹 1858 భారత ప్రభుత్వ చట్టం
- ✔ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలన ముగిసింది
- ✔ భారత పాలన బ్రిటిష్ క్రౌన్ చేతికి వెళ్లింది
- ✔ వైస్రాయ్ పదవి ఏర్పాటైంది
- ✔ మొదటి వైస్రాయ్ – లార్డ్ కానింగ్
“1858 నుండి భారతదేశం నేరుగా బ్రిటిష్ రాజు ఆధీనంలోకి వెళ్లింది.”
🔹 భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ స్థాపన
✅ Indian National Congress – 1885
- ✔ స్థాపకుడు – ఏ.ఓ. హ్యూమ్
- ✔ మొదటి సమావేశం – బొంబాయి
- ✔ మొదటి అధ్యక్షుడు – డబ్ల్యూ.సి. బెనర్జీ
✅ కాంగ్రెస్ దశలు
🔸 మితవాదులు (Moderates)
- ✔ దాదాభాయ్ నౌరోజీ
- ✔ గోపాలకృష్ణ గోఖలే
- ✔ రాజ్యాంగబద్ధ విధానాలు
🔸 తీవ్రవాదులు (Extremists)
- ✔ బాలగంగాధర్ తిలక్
- ✔ బిపిన్ చంద్ర పాల్
- ✔ లాలా లజపతిరాయ్
“స్వరాజ్యం నా జన్మహక్కు” – బాలగంగాధర్ తిలక్
🔹 బెంగాల్ విభజన – 1905
- ✔ వైస్రాయ్ – లార్డ్ కర్జన్
- ✔ అధికారిక కారణం – పరిపాలనా సౌలభ్యం
- ✔ అసలు ఉద్దేశ్యం – Divide and Rule
✅ స్వదేశీ ఉద్యమం
- ✔ విదేశీ వస్తువుల బహిష్కరణ
- ✔ స్వదేశీ వస్తువుల వినియోగం
- ✔ జాతీయ విద్యా ఉద్యమం
🔹 ముస్లిం లీగ్ – 1906
- ✔ స్థాపన – ఢాకా
- ✔ అగా ఖాన్ కీలక నాయకుడు
- ✔ ముస్లింల ప్రత్యేక ప్రయోజనాల రక్షణ
🔹 ముఖ్యమైన ప్రిలిమ్స్ పాయింట్లు
- Revolt of 1857 – Meerut
- Government of India Act – 1858
- INC Formation – 1885
- Partition of Bengal – 1905
- Muslim League – 1906
🔹 త్వరిత రివిజన్ పట్టిక
| సంఘటన | సంవత్సరం |
|---|---|
| 1857 తిరుగుబాటు | 1857 |
| Government of India Act | 1858 |
| INC స్థాపన | 1885 |
| బెంగాల్ విభజన | 1905 |
🔹 ప్రేరణాత్మక వాక్యం
“స్వాతంత్ర్య చరిత్ర… త్యాగాల మరియు ధైర్యానికి ప్రతీక.”
Shaktimatha Learning
UPSC • Modern India • History Synopsis • Prelims Special
No comments:
Post a Comment