शक्तिमाता लर्निंग
हिन्दी यूपीएससी मुख्य परीक्षा प्रश्न एवं उत्तर 2026
प्रीमियम बहुभाषी शैक्षिक पारिस्थितिकी तंत्र
सुशासन, नागरिक-केंद्रित विकास एवं लोक नीति
प्रीमियम पेज 1
परिचय
सुशासन लोकतांत्रिक व्यवस्था का महत्वपूर्ण आधार है। नागरिक-केंद्रित विकास, पारदर्शिता, जवाबदेही तथा प्रभावी लोक नीति समाज के समग्र विकास और जनकल्याण में महत्वपूर्ण भूमिका निभाते हैं।
सामान्य अध्ययन सम्बन्ध
| पेपर | विषय |
|---|---|
| सामान्य अध्ययन-II | सुशासन, संविधान एवं लोक नीति |
| निबंध | समावेशी विकास एवं उत्तरदायी शासन |
यूपीएससी मॉडल प्रश्न 1
सुशासन की अवधारणा का वर्णन करते हुए नागरिक-केंद्रित विकास में इसकी भूमिका स्पष्ट कीजिए।
मॉडल उत्तर
सुशासन का अर्थ पारदर्शी, उत्तरदायी, सहभागी तथा प्रभावी प्रशासन से है। नागरिक-केंद्रित विकास में सरकार की नीतियाँ जनता की आवश्यकताओं और कल्याण पर आधारित होती हैं। सुशासन सेवा वितरण को बेहतर बनाता है, सामाजिक न्याय को प्रोत्साहित करता है तथा सतत और समावेशी विकास में योगदान देता है।
यूपीएससी मॉडल प्रश्न 2
लोक नीति निर्माण में जनभागीदारी का महत्व स्पष्ट कीजिए।
मॉडल उत्तर
जनभागीदारी लोकतंत्र को सशक्त बनाती है। नागरिकों की सहभागिता से नीतियाँ अधिक प्रभावी, पारदर्शी और स्थानीय आवश्यकताओं के अनुरूप बनती हैं। इससे उत्तरदायित्व बढ़ता है तथा शासन और जनता के बीच विश्वास मजबूत होता है।
मुख्य अवधारणाएँ
- सुशासन
- लोक नीति
- नागरिक-केंद्रित विकास
- जनभागीदारी
- पारदर्शिता
- जवाबदेही
- समावेशी विकास
- लोक प्रशासन
मूल्य संवर्धन
| मूल्य | योगदान |
|---|---|
| पारदर्शिता | विश्वास निर्माण। |
| जवाबदेही | बेहतर प्रशासन। |
| जनभागीदारी | लोकतांत्रिक सशक्तिकरण। |
अभ्यास
- सुशासन के प्रमुख तत्व लिखिए।
- नागरिक-केंद्रित विकास का महत्व स्पष्ट कीजिए।
- लोक नीति निर्माण में जनभागीदारी की भूमिका बताइए।
प्रीमियम नेविगेशन
हिन्दी यूपीएससी पुस्तकालय | हिन्दी यूपीएससी मेगा लर्निंग इकोसिस्टम | आधुनिक ज्ञान मंच | सम्पूर्ण अध्ययन होम पेज
अगला : प्रीमियम पेज 2 – विज्ञान, प्रौद्योगिकी एवं नवाचार आधारित भारत।
शक्तिमाता लर्निंग
हिन्दी यूपीएससी मुख्य परीक्षा प्रश्न एवं उत्तर 2026
प्रीमियम बहुभाषी शैक्षिक पारिस्थितिकी तंत्र
ज्ञान • सुशासन • लोक नीति • नागरिक विकास • उत्तरदायी प्रशासन
केवल शैक्षिक उद्देश्य हेतु
No comments:
Post a Comment