Shaktimatha Learning | తెలుగు డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ 2026 | భారత పార్లమెంట్ – రాజ్యాంగ విశ్లేషణ, పార్లమెంటరీ కమిటీలు, శాసన ప్రక్రియ, సమకాలీన సంస్కరణలు | డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ | ప్రత్యేక అంశం | UPSC ప్రధాన పరీక్ష ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు | UPSC ప్రిలిమ్స్ MCQs | పేజీ 3

 

శక్తిమాత లెర్నింగ్ – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ 2026

పేజీ 3 – భాగం 1

తేదీ: 2026

భాగం 1 – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

1. పార్లమెంటరీ కమిటీల ప్రాముఖ్యత

పార్లమెంటరీ కమిటీలు బిల్లులు, ప్రభుత్వ విధానాలు మరియు ప్రజా వ్యయాలను లోతుగా పరిశీలించే శాసన వ్యవస్థలో కీలక భాగం. ఇవి పార్లమెంట్ పనితీరును మరింత సమర్థవంతంగా, పారదర్శకంగా మరియు జవాబుదారీతనంతో నిర్వహించేందుకు సహాయపడతాయి.

UPSC దృష్టిలో:
• Parliamentary Committees
• Legislative Oversight
• Accountability

2. శాసనసభల డిజిటలీకరణ

డిజిటల్ పార్లమెంట్, ఈ-నోటీసులు, ఆన్‌లైన్ కమిటీ సమావేశాలు మరియు డిజిటల్ రికార్డుల వినియోగం ద్వారా శాసన వ్యవస్థ ఆధునికీకరణ వేగంగా కొనసాగుతోంది.

UPSC దృష్టిలో:
• Digital Parliament
• e-Governance
• Parliamentary Reforms

3. ఆర్థికాభివృద్ధిలో శాసన వ్యవస్థ పాత్ర

వార్షిక బడ్జెట్, ఆర్థిక బిల్లులు మరియు ప్రజా వ్యయాలపై పార్లమెంట్ నిర్వహించే చర్చలు దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి, ఆర్థిక క్రమశిక్షణకు మరియు పారదర్శకతకు బలాన్నిస్తాయి.

UPSC దృష్టిలో:
• Budget Process
• Finance Bill
• Public Finance

4. శాస్త్ర సాంకేతికతపై పార్లమెంటరీ చర్చలు

కృత్రిమ మేధస్సు (AI), సైబర్ భద్రత, డేటా పరిరక్షణ, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ వంటి అంశాలపై పార్లమెంట్‌లో జరుగుతున్న చర్చలు దేశ భవిష్యత్ విధాన రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

UPSC దృష్టిలో:
• Artificial Intelligence
• Cyber Security
• Data Protection

5. పార్లమెంటరీ జవాబుదారీతనం

ప్రశ్నోత్తర సమయం (Question Hour), జీరో అవర్ (Zero Hour), చర్చలు మరియు కమిటీ వ్యవస్థ ద్వారా కార్యనిర్వాహక శాఖపై పార్లమెంట్ సమర్థవంతమైన నియంత్రణను కొనసాగిస్తుంది.

UPSC దృష్టిలో:
• Question Hour
• Zero Hour
• Executive Accountability

త్వరిత పునశ్చరణ

• పార్లమెంటరీ కమిటీలు శాసన ప్రక్రియను మరింత సమర్థవంతంగా చేస్తాయి.
• డిజిటల్ పార్లమెంట్ పారదర్శకత మరియు సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది.
• బడ్జెట్ మరియు ఆర్థిక బిల్లులపై పార్లమెంట్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
• AI, సైబర్ భద్రత వంటి ఆధునిక అంశాలపై పార్లమెంట్ విధాన చర్చలు నిర్వహిస్తుంది.
• Question Hour మరియు Zero Hour కార్యనిర్వాహక శాఖ జవాబుదారీతనాన్ని నిర్ధారిస్తాయి.

ఈరోజు స్ఫూర్తి

"ప్రజాస్వామ్యానికి బలం జ్ఞానం.
జ్ఞానానికి బలం అధ్యయనం.
అధ్యయనానికి బలం నిరంతర సాధన."

భాగం 2 – ప్రత్యేక అంశం

భారత పార్లమెంట్ – రాజ్యాంగ విశ్లేషణ (Indian Parliament – Constitutional Analysis)

భారత పార్లమెంట్ దేశంలోని అత్యున్నత శాసనసభ. ఇది అధికరణలు 79 నుండి 122 వరకు రాజ్యాంగంలో పేర్కొనబడింది. పార్లమెంట్ మూడు భాగాలతో ఏర్పడుతుంది—రాష్ట్రపతి, రాజ్యసభ మరియు లోక్‌సభ. చట్టాల రూపకల్పన, ప్రభుత్వంపై పర్యవేక్షణ, ఆర్థిక నియంత్రణ మరియు రాజ్యాంగ సవరణలు చేయడం వంటి కీలక బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తుంది.

రాజ్యాంగపరమైన ముఖ్య నిబంధనలు

అధికరణ	వివరణ
79	పార్లమెంట్ నిర్మాణం
80	రాజ్యసభ నిర్మాణం
81	లోక్‌సభ నిర్మాణం
85	పార్లమెంట్ సమావేశాలు
107–111	బిల్లుల శాసన ప్రక్రియ
118	సభల విధి నియమాలు
122	పార్లమెంట్ కార్యకలాపాల న్యాయ పరిరక్షణ

పార్లమెంట్ ప్రధాన విధులు

• చట్టాల రూపకల్పన మరియు ఆమోదం.
• కేంద్ర బడ్జెట్ మరియు ప్రజా వ్యయాల ఆమోదం.
• కార్యనిర్వాహక శాఖపై పర్యవేక్షణ.
• ప్రశ్నోత్తర సమయం (Question Hour), జీరో అవర్ (Zero Hour) ద్వారా జవాబుదారీతనం నిర్ధారణ.
• రాజ్యాంగ సవరణలు చేయడం.
• జాతీయ ప్రాధాన్య అంశాలపై చర్చలు నిర్వహించడం.

పార్లమెంటరీ కమిటీల ప్రాముఖ్యత

• బిల్లులను సవివరంగా పరిశీలిస్తాయి.
• ప్రభుత్వ వ్యయాలపై సమీక్ష నిర్వహిస్తాయి.
• విధాన అమలును పర్యవేక్షిస్తాయి.
• శాసన ప్రక్రియలో నాణ్యతను పెంచుతాయి.
• ప్రజాస్వామ్య పారదర్శకతను బలోపేతం చేస్తాయి.

సమకాలీన UPSC దృష్టికోణం

• డిజిటల్ పార్లమెంట్ కార్యక్రమాలు.
• పార్లమెంటరీ సంస్కరణలు.
• చట్టాల నాణ్యత పెంపు.
• కమిటీ వ్యవస్థ బలోపేతం.
• పార్లమెంట్ ఉత్పాదకత మరియు జవాబుదారీతనం.

త్వరిత పునశ్చరణ

• అధికరణలు 79–122 – భారత పార్లమెంట్‌కు సంబంధించినవి.
• పార్లమెంట్ = రాష్ట్రపతి + రాజ్యసభ + లోక్‌సభ.
• Question Hour, Zero Hour కార్యనిర్వాహక శాఖను జవాబుదారిగా ఉంచుతాయి.
• పార్లమెంటరీ కమిటీలు శాసన ప్రక్రియకు నాణ్యతను అందిస్తాయి.
• UPSC Prelims, Mains రెండింటికీ అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

భాగం 3 – UPSC ప్రధాన పరీక్ష ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు

ప్రశ్న 1 (10 మార్కులు)

"భారత పార్లమెంట్ చట్ట నిర్మాణ ప్రక్రియలో పోషించే పాత్రను వివరించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం:

భారత పార్లమెంట్ దేశంలోని అత్యున్నత శాసనసభ. రాజ్యాంగంలోని అధికరణలు 79–122 పార్లమెంట్ నిర్మాణం, అధికారాలు మరియు విధులను వివరిస్తాయి. ప్రజాస్వామ్య పాలనలో చట్టాల రూపకల్పన పార్లమెంట్ యొక్క ప్రధాన బాధ్యత.

చట్ట నిర్మాణంలో పార్లమెంట్ పాత్ర:

• ప్రజా ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా కొత్త చట్టాలను రూపొందించడం.
• సాధారణ బిల్లులు, ఆర్థిక బిల్లులు మరియు రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులను పరిశీలించడం.
• లోక్‌సభ, రాజ్యసభలలో చర్చలు, సవరణలు నిర్వహించడం.
• పార్లమెంటరీ కమిటీల ద్వారా బిల్లులను సవివరంగా పరిశీలించడం.
• రాష్ట్రపతి ఆమోదం అనంతరం బిల్లును చట్టంగా అమలు చేయడం.

ముగింపు:

సమగ్ర చర్చ, పారదర్శకత మరియు ప్రజా ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని చట్టాలు రూపొందించడం భారత పార్లమెంట్ యొక్క ప్రధాన బాధ్యత. ఇది ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనను బలోపేతం చేస్తుంది.

ప్రశ్న 2 (15 మార్కులు)

"భారత పార్లమెంటరీ కమిటీ వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి. సమర్థవంతమైన శాసన ప్రక్రియలో వాటి పాత్రను వివరించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం:

పార్లమెంటరీ కమిటీలు పార్లమెంట్‌కు సహాయక సంస్థలుగా పనిచేస్తాయి. బిల్లులు, ప్రజా వ్యయం, ప్రభుత్వ విధానాలు మరియు పరిపాలనపై సవివర పరిశీలన చేసి పార్లమెంట్‌కు నివేదికలు సమర్పిస్తాయి.

పార్లమెంటరీ కమిటీల ప్రాముఖ్యత:

• బిల్లులను లోతుగా పరిశీలించి నాణ్యతను పెంచుతాయి.
• ప్రభుత్వ శాఖల పనితీరును సమీక్షిస్తాయి.
• ప్రజా ధన వినియోగంపై పర్యవేక్షణ నిర్వహిస్తాయి.
• శాసన ప్రక్రియలో నిపుణుల అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటాయి.
• పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం మరియు సమర్థవంతమైన పాలనను ప్రోత్సహిస్తాయి.

సవాళ్లు:

• అన్ని బిల్లులు కమిటీలకు పంపబడకపోవడం.
• కమిటీ సిఫార్సులు తప్పనిసరి కాకపోవడం.
• సమావేశాల సంఖ్య మరియు సమయ పరిమితులు.
• పరిశోధన మరియు సాంకేతిక సహాయంలో కొరత.

ముందుకు వెళ్లే మార్గం:

• ముఖ్యమైన ప్రతి బిల్లును కమిటీకి పంపే విధానాన్ని బలోపేతం చేయాలి.
• కమిటీలకు నిపుణుల సాంకేతిక సహాయం పెంచాలి.
• కమిటీ నివేదికలపై పార్లమెంట్‌లో విస్తృత చర్చ జరగాలి.
• డిజిటల్ పార్లమెంట్ ద్వారా కమిటీ పనితీరును మరింత సమర్థవంతంగా మార్చాలి.

ముగింపు:

పార్లమెంటరీ కమిటీలు భారత ప్రజాస్వామ్యానికి బలమైన ఆధారం. నాణ్యమైన చట్ట నిర్మాణం, ప్రభుత్వ జవాబుదారీతనం మరియు పారదర్శక పరిపాలనలో అవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

UPSC సమాధాన రచన సూచనలు

• అధికరణలు 79–122ను ప్రారంభంలో ప్రస్తావించండి.
• పార్లమెంట్ నిర్మాణం, విధులు మరియు కమిటీ వ్యవస్థను ఉపశీర్షికలతో వివరించండి.
• Question Hour, Zero Hour, Standing Committees వంటి అంశాలను చేర్చండి.
• సమకాలీన పార్లమెంటరీ సంస్కరణలు మరియు డిజిటల్ పార్లమెంట్ ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
• ముగింపులో ప్రజాస్వామ్యం, జవాబుదారీతనం మరియు మంచి పాలనతో అనుసంధానం చేయండి.

భాగం 3 – UPSC ప్రధాన పరీక్ష ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు

ప్రశ్న 1 (10 మార్కులు)

"భారత పార్లమెంట్ చట్ట నిర్మాణ ప్రక్రియలో పోషించే పాత్రను వివరించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం:

భారత పార్లమెంట్ దేశంలోని అత్యున్నత శాసనసభ. రాజ్యాంగంలోని అధికరణలు 79–122 పార్లమెంట్ నిర్మాణం, అధికారాలు మరియు విధులను వివరిస్తాయి. ప్రజాస్వామ్య పాలనలో చట్టాల రూపకల్పన పార్లమెంట్ యొక్క ప్రధాన బాధ్యత.

చట్ట నిర్మాణంలో పార్లమెంట్ పాత్ర:

• ప్రజా ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా కొత్త చట్టాలను రూపొందించడం.
• సాధారణ బిల్లులు, ఆర్థిక బిల్లులు మరియు రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులను పరిశీలించడం.
• లోక్‌సభ, రాజ్యసభలలో చర్చలు, సవరణలు నిర్వహించడం.
• పార్లమెంటరీ కమిటీల ద్వారా బిల్లులను సవివరంగా పరిశీలించడం.
• రాష్ట్రపతి ఆమోదం అనంతరం బిల్లును చట్టంగా అమలు చేయడం.

ముగింపు:

సమగ్ర చర్చ, పారదర్శకత మరియు ప్రజా ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని చట్టాలు రూపొందించడం భారత పార్లమెంట్ యొక్క ప్రధాన బాధ్యత. ఇది ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనను బలోపేతం చేస్తుంది.

ప్రశ్న 2 (15 మార్కులు)

"భారత పార్లమెంటరీ కమిటీ వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి. సమర్థవంతమైన శాసన ప్రక్రియలో వాటి పాత్రను వివరించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం:

పార్లమెంటరీ కమిటీలు పార్లమెంట్‌కు సహాయక సంస్థలుగా పనిచేస్తాయి. బిల్లులు, ప్రజా వ్యయం, ప్రభుత్వ విధానాలు మరియు పరిపాలనపై సవివర పరిశీలన చేసి పార్లమెంట్‌కు నివేదికలు సమర్పిస్తాయి.

పార్లమెంటరీ కమిటీల ప్రాముఖ్యత:

• బిల్లులను లోతుగా పరిశీలించి నాణ్యతను పెంచుతాయి.
• ప్రభుత్వ శాఖల పనితీరును సమీక్షిస్తాయి.
• ప్రజా ధన వినియోగంపై పర్యవేక్షణ నిర్వహిస్తాయి.
• శాసన ప్రక్రియలో నిపుణుల అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటాయి.
• పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం మరియు సమర్థవంతమైన పాలనను ప్రోత్సహిస్తాయి.

సవాళ్లు:

• అన్ని బిల్లులు కమిటీలకు పంపబడకపోవడం.
• కమిటీ సిఫార్సులు తప్పనిసరి కాకపోవడం.
• సమావేశాల సంఖ్య మరియు సమయ పరిమితులు.
• పరిశోధన మరియు సాంకేతిక సహాయంలో కొరత.

ముందుకు వెళ్లే మార్గం:

• ముఖ్యమైన ప్రతి బిల్లును కమిటీకి పంపే విధానాన్ని బలోపేతం చేయాలి.
• కమిటీలకు నిపుణుల సాంకేతిక సహాయం పెంచాలి.
• కమిటీ నివేదికలపై పార్లమెంట్‌లో విస్తృత చర్చ జరగాలి.
• డిజిటల్ పార్లమెంట్ ద్వారా కమిటీ పనితీరును మరింత సమర్థవంతంగా మార్చాలి.

ముగింపు:

పార్లమెంటరీ కమిటీలు భారత ప్రజాస్వామ్యానికి బలమైన ఆధారం. నాణ్యమైన చట్ట నిర్మాణం, ప్రభుత్వ జవాబుదారీతనం మరియు పారదర్శక పరిపాలనలో అవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

UPSC సమాధాన రచన సూచనలు

• అధికరణలు 79–122ను ప్రారంభంలో ప్రస్తావించండి.
• పార్లమెంట్ నిర్మాణం, విధులు మరియు కమిటీ వ్యవస్థను ఉపశీర్షికలతో వివరించండి.
• Question Hour, Zero Hour, Standing Committees వంటి అంశాలను చేర్చండి.
• సమకాలీన పార్లమెంటరీ సంస్కరణలు మరియు డిజిటల్ పార్లమెంట్ ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
• ముగింపులో ప్రజాస్వామ్యం, జవాబుదారీతనం మరియు మంచి పాలనతో అనుసంధానం చేయండి.

భాగం 3 – UPSC ప్రధాన పరీక్ష ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు

ప్రశ్న 1 (10 మార్కులు)

"భారత పార్లమెంట్ చట్ట నిర్మాణ ప్రక్రియలో పోషించే పాత్రను వివరించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం:

భారత పార్లమెంట్ దేశంలోని అత్యున్నత శాసనసభ. రాజ్యాంగంలోని అధికరణలు 79–122 పార్లమెంట్ నిర్మాణం, అధికారాలు మరియు విధులను వివరిస్తాయి. ప్రజాస్వామ్య పాలనలో చట్టాల రూపకల్పన పార్లమెంట్ యొక్క ప్రధాన బాధ్యత.

చట్ట నిర్మాణంలో పార్లమెంట్ పాత్ర:

• ప్రజా ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా కొత్త చట్టాలను రూపొందించడం.
• సాధారణ బిల్లులు, ఆర్థిక బిల్లులు మరియు రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులను పరిశీలించడం.
• లోక్‌సభ, రాజ్యసభలలో చర్చలు, సవరణలు నిర్వహించడం.
• పార్లమెంటరీ కమిటీల ద్వారా బిల్లులను సవివరంగా పరిశీలించడం.
• రాష్ట్రపతి ఆమోదం అనంతరం బిల్లును చట్టంగా అమలు చేయడం.

ముగింపు:

సమగ్ర చర్చ, పారదర్శకత మరియు ప్రజా ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని చట్టాలు రూపొందించడం భారత పార్లమెంట్ యొక్క ప్రధాన బాధ్యత. ఇది ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనను బలోపేతం చేస్తుంది.

ప్రశ్న 2 (15 మార్కులు)

"భారత పార్లమెంటరీ కమిటీ వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి. సమర్థవంతమైన శాసన ప్రక్రియలో వాటి పాత్రను వివరించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం:

పార్లమెంటరీ కమిటీలు పార్లమెంట్‌కు సహాయక సంస్థలుగా పనిచేస్తాయి. బిల్లులు, ప్రజా వ్యయం, ప్రభుత్వ విధానాలు మరియు పరిపాలనపై సవివర పరిశీలన చేసి పార్లమెంట్‌కు నివేదికలు సమర్పిస్తాయి.

పార్లమెంటరీ కమిటీల ప్రాముఖ్యత:

• బిల్లులను లోతుగా పరిశీలించి నాణ్యతను పెంచుతాయి.
• ప్రభుత్వ శాఖల పనితీరును సమీక్షిస్తాయి.
• ప్రజా ధన వినియోగంపై పర్యవేక్షణ నిర్వహిస్తాయి.
• శాసన ప్రక్రియలో నిపుణుల అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటాయి.
• పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం మరియు సమర్థవంతమైన పాలనను ప్రోత్సహిస్తాయి.

సవాళ్లు:

• అన్ని బిల్లులు కమిటీలకు పంపబడకపోవడం.
• కమిటీ సిఫార్సులు తప్పనిసరి కాకపోవడం.
• సమావేశాల సంఖ్య మరియు సమయ పరిమితులు.
• పరిశోధన మరియు సాంకేతిక సహాయంలో కొరత.

ముందుకు వెళ్లే మార్గం:

• ముఖ్యమైన ప్రతి బిల్లును కమిటీకి పంపే విధానాన్ని బలోపేతం చేయాలి.
• కమిటీలకు నిపుణుల సాంకేతిక సహాయం పెంచాలి.
• కమిటీ నివేదికలపై పార్లమెంట్‌లో విస్తృత చర్చ జరగాలి.
• డిజిటల్ పార్లమెంట్ ద్వారా కమిటీ పనితీరును మరింత సమర్థవంతంగా మార్చాలి.

ముగింపు:

పార్లమెంటరీ కమిటీలు భారత ప్రజాస్వామ్యానికి బలమైన ఆధారం. నాణ్యమైన చట్ట నిర్మాణం, ప్రభుత్వ జవాబుదారీతనం మరియు పారదర్శక పరిపాలనలో అవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

UPSC సమాధాన రచన సూచనలు

• అధికరణలు 79–122ను ప్రారంభంలో ప్రస్తావించండి.
• పార్లమెంట్ నిర్మాణం, విధులు మరియు కమిటీ వ్యవస్థను ఉపశీర్షికలతో వివరించండి.
• Question Hour, Zero Hour, Standing Committees వంటి అంశాలను చేర్చండి.
• సమకాలీన పార్లమెంటరీ సంస్కరణలు మరియు డిజిటల్ పార్లమెంట్ ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
• ముగింపులో ప్రజాస్వామ్యం, జవాబుదారీతనం మరియు మంచి పాలనతో అనుసంధానం చేయండి.