Shaktimatha Learning | తెలుగు డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ 2026 | భారత పార్లమెంట్ | UPSC మెయిన్స్ ప్రశ్నలు & సమాధానాలు | UPSC ప్రిలిమ్స్ MCQs | పేజీ 3

 

పేజీ 3 – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

తేదీ: 29 జూన్ 2026

భాగం 1 – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

1. భారత న్యాయవ్యవస్థలో డిజిటల్ సంస్కరణలు

ఈ-కోర్టులు, ఆన్‌లైన్ విచారణలు, డిజిటల్ కేసు నిర్వహణ వ్యవస్థల ద్వారా న్యాయ సేవలను వేగవంతంగా, పారదర్శకంగా మరియు ప్రజలకు మరింత అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి.

UPSC సంబంధిత అంశాలు:
• భారత న్యాయవ్యవస్థ
• ఈ-గవర్నెన్స్
• డిజిటల్ ఇండియా

2. జలవనరుల సమగ్ర నిర్వహణ

నీటి సంరక్షణ, వర్షపు నీటి సేకరణ, భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ మరియు నదీ పరిరక్షణ ద్వారా దేశంలో నీటి భద్రతను బలోపేతం చేసే కార్యక్రమాలు కొనసాగుతున్నాయి.

UPSC సంబంధిత అంశాలు:
• పర్యావరణం
• జలవనరులు
• సుస్థిర అభివృద్ధి

3. ప్రజారోగ్యంలో డిజిటల్ సాంకేతికత

డిజిటల్ హెల్త్ ఐడీలు, టెలీమెడిసిన్, కృత్రిమ మేధస్సు ఆధారిత వైద్య సేవలు ఆరోగ్య రంగంలో సేవల నాణ్యతను మరియు ప్రజల ప్రాప్యతను మెరుగుపరుస్తున్నాయి.

UPSC సంబంధిత అంశాలు:
• ప్రజారోగ్యం
• శాస్త్ర సాంకేతికత
• డిజిటల్ ఆరోగ్యం

4. అంతరిక్ష సాంకేతికత వినియోగం

ఉపగ్రహాల ద్వారా వ్యవసాయం, వాతావరణ అంచనాలు, విపత్తు నిర్వహణ, కమ్యూనికేషన్ మరియు భౌగోళిక సమాచార వ్యవస్థల అభివృద్ధిలో భారతదేశం మరింత పురోగతి సాధిస్తోంది.

UPSC సంబంధిత అంశాలు:
• అంతరిక్ష శాస్త్రం
• శాస్త్ర సాంకేతికత
• విపత్తు నిర్వహణ

5. నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు ఆవిష్కరణల ప్రోత్సాహం

యువతలో డిజిటల్ నైపుణ్యాలు, స్టార్టప్ సంస్కృతి, పరిశోధన మరియు ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించేందుకు ప్రభుత్వం వివిధ శిక్షణా కార్యక్రమాలు మరియు మద్దతు పథకాలను అమలు చేస్తోంది.

UPSC సంబంధిత అంశాలు:
• నైపుణ్యాభివృద్ధి
• స్టార్టప్‌లు
• ఆవిష్కరణలు

భాగం 2 – ప్రత్యేక అంశం

భారత పార్లమెంట్ (Indian Parliament)

భారత పార్లమెంట్ దేశంలోని అత్యున్నత శాసనసభ. ఇది రాజ్యాంగంలోని Article 79 ప్రకారం రాష్ట్రపతి (President), రాజ్యసభ (Rajya Sabha), లోక్‌సభ (Lok Sabha)లతో కూడి ఉంటుంది. చట్టాల రూపకల్పన, ప్రభుత్వంపై పర్యవేక్షణ, ఆర్థిక నియంత్రణ మరియు ప్రజల ప్రతినిధిత్వం వంటి కీలక బాధ్యతలను పార్లమెంట్ నిర్వహిస్తుంది.

భారత పార్లమెంట్ నిర్మాణం

• రాష్ట్రపతి (President) – పార్లమెంట్‌లో అంతర్భాగం. బిల్లులకు ఆమోదం ఇవ్వడం, సమావేశాలను పిలవడం వంటి అధికారాలు కలిగి ఉంటారు.
• రాజ్యసభ (Council of States) – శాశ్వత సభ. గరిష్ట సభ్యుల సంఖ్య 250. ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు మూడో వంతు సభ్యులు పదవీ విరమణ చేస్తారు.
• లోక్‌సభ (House of the People) – ప్రజలచే నేరుగా ఎన్నికయ్యే సభ. సాధారణ పదవీకాలం 5 సంవత్సరాలు.

పార్లమెంట్ ప్రధాన విధులు

• చట్టాలను రూపొందించడం.
• కేంద్ర ప్రభుత్వంపై పర్యవేక్షణ నిర్వహించడం.
• బడ్జెట్‌ను పరిశీలించి ఆమోదించడం.
• రాజ్యాంగ సవరణలను ఆమోదించడం.
• జాతీయ ప్రాధాన్యత గల అంశాలపై చర్చించడం.
• ప్రజల సమస్యలను ప్రభుత్వ దృష్టికి తీసుకురావడం.

పార్లమెంట్ సమావేశాలు

సమావేశం	సాధారణ కాలం
బడ్జెట్ సమావేశం	ఫిబ్రవరి – మే
వర్షాకాల సమావేశం	జూలై – ఆగస్టు
శీతాకాల సమావేశం	నవంబర్ – డిసెంబర్

UPSC పరీక్షలకు ముఖ్యాంశాలు

• Article 79 – పార్లమెంట్ నిర్మాణం.
• రాజ్యసభ – శాశ్వత సభ.
• లోక్‌సభ – ప్రజలచే నేరుగా ఎన్నికయ్యే సభ.
• బడ్జెట్ మరియు మనీ బిల్లుల ప్రక్రియ.
• స్పీకర్ మరియు ఉపరాష్ట్రపతి పాత్ర.
• పార్లమెంటరీ కమిటీలు.

త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Revision)

• Article 79 – రాష్ట్రపతి + రాజ్యసభ + లోక్‌సభ = పార్లమెంట్.
• రాజ్యసభ శాశ్వత సభ.
• లోక్‌సభ పదవీకాలం సాధారణంగా 5 సంవత్సరాలు.
• మనీ బిల్లు ముందుగా లోక్‌సభలోనే ప్రవేశపెడతారు.
• UPSC Prelims & Mains రెండింటికీ అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

భాగం 3 – UPSC మెయిన్స్ ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు

ప్రశ్న 1 (10 మార్కులు)

"భారత పార్లమెంట్ నిర్మాణం మరియు ప్రధాన విధులను వివరించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం:

భారత పార్లమెంట్ దేశ అత్యున్నత శాసనసభ. భారత రాజ్యాంగంలోని Article 79 ప్రకారం ఇది రాష్ట్రపతి, రాజ్యసభ మరియు లోక్‌సభలతో కూడి ఉంటుంది. భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో చట్ట నిర్మాణం మరియు ప్రభుత్వ జవాబుదారీతనాన్ని నిర్ధారించే కీలక సంస్థగా ఇది పనిచేస్తుంది.

పార్లమెంట్ నిర్మాణం:

• రాష్ట్రపతి.
• రాజ్యసభ (Council of States).
• లోక్‌సభ (House of the People).

ప్రధాన విధులు:

• చట్టాల రూపకల్పన.
• బడ్జెట్ మరియు ఆర్థిక వ్యవహారాలపై నియంత్రణ.
• ప్రభుత్వ విధానాలపై పర్యవేక్షణ.
• రాజ్యాంగ సవరణల ఆమోదం.
• ప్రజా సమస్యలపై చర్చలు నిర్వహించడం.
• జాతీయ ప్రాధాన్యత అంశాలపై నిర్ణయాలు తీసుకోవడం.

ముగింపు:

భారత పార్లమెంట్ ప్రజాస్వామ్యానికి కేంద్రబిందువుగా పనిచేస్తుంది. సమర్థవంతమైన శాసన ప్రక్రియ మరియు బాధ్యతాయుతమైన ప్రభుత్వ నిర్వహణకు ఇది బలమైన పునాదిని అందిస్తుంది.

ప్రశ్న 2 (15 మార్కులు)

"భారత ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడంలో పార్లమెంట్ పాత్రను విశ్లేషించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం:

భారత పార్లమెంట్ ప్రజల సంకల్పానికి ప్రతినిధిగా వ్యవహరిస్తూ ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనను బలోపేతం చేసే ప్రధాన రాజ్యాంగ సంస్థ.

ప్రజాస్వామ్యంలో పార్లమెంట్ పాత్ర:

• ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం కల్పిస్తుంది.
• చట్టాల ద్వారా సామాజిక మరియు ఆర్థిక సంస్కరణలను అమలు చేస్తుంది.
• ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించి జవాబుదారీతనాన్ని నిర్ధారిస్తుంది.
• బడ్జెట్ మరియు ప్రజా వ్యయాలపై నియంత్రణ వహిస్తుంది.
• రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా కాలానుగుణ మార్పులకు అవకాశం కల్పిస్తుంది.
• జాతీయ ప్రయోజనాలపై చర్చలకు వేదికగా ఉంటుంది.

సవాళ్లు:

• సభా కార్యకలాపాలకు అంతరాయాలు.
• చట్టాలపై పరిమిత చర్చ.
• పార్లమెంటరీ సమయ వినియోగంలో లోపాలు.
• రాజకీయ ధ్రువీకరణ ప్రభావం.

ముందుకు వెళ్లే మార్గం:

• పార్లమెంటరీ కమిటీలను మరింత బలోపేతం చేయాలి.
• సభా చర్చల నాణ్యతను పెంచాలి.
• సాంకేతికత వినియోగంతో శాసన ప్రక్రియను ఆధునికీకరించాలి.
• ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించాలి.

ముగింపు:

భారత పార్లమెంట్ రాజ్యాంగ విలువలను పరిరక్షిస్తూ ప్రజాస్వామ్యాన్ని సజీవంగా ఉంచే కీలక సంస్థ. సమర్థవంతమైన పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ దేశ సమగ్ర అభివృద్ధికి అత్యంత అవసరం.

UPSC మెయిన్స్ సమాధాన రచన సూచనలు

• సమాధానాన్ని Article 79 ప్రస్తావనతో ప్రారంభించండి.
• రాష్ట్రపతి, రాజ్యసభ, లోక్‌సభ నిర్మాణాన్ని స్పష్టంగా వివరించండి.
• శాసన, ఆర్థిక మరియు పర్యవేక్షణ విధులను విడివిడిగా విశ్లేషించండి.
• సమకాలీన పార్లమెంటరీ సంస్కరణలు లేదా కమిటీల ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
• ప్రజాస్వామ్య విలువలను ప్రతిబింబించే సమతుల్య ముగింపు ఇవ్వండి.

భాగం 4 – UPSC ప్రిలిమ్స్ MCQs

ప్రశ్న 1

భారత రాజ్యాంగంలోని Article 79 దేనికి సంబంధించినది?

1. సుప్రీంకోర్టు
2. పార్లమెంట్ నిర్మాణం
3. ప్రాథమిక హక్కులు
4. రాష్ట్రపతి ఎన్నిక

సరైన సమాధానం: B) పార్లమెంట్ నిర్మాణం

ప్రశ్న 2

భారత పార్లమెంట్‌లో శాశ్వత సభ ఏది?

1. లోక్‌సభ
2. రాజ్యసభ
3. శాసన మండలి
4. విధాన సభ

సరైన సమాధానం: B) రాజ్యసభ

ప్రశ్న 3

మనీ బిల్లు (Money Bill) మొదట ఎక్కడ ప్రవేశపెట్టబడుతుంది?

1. రాజ్యసభ
2. సుప్రీంకోర్టు
3. లోక్‌సభ
4. రాష్ట్రపతి కార్యాలయం

సరైన సమాధానం: C) లోక్‌సభ

ప్రశ్న 4

లోక్‌సభ సాధారణ పదవీకాలం ఎంత?

1. 4 సంవత్సరాలు
2. 5 సంవత్సరాలు
3. 6 సంవత్సరాలు
4. 7 సంవత్సరాలు

సరైన సమాధానం: B) 5 సంవత్సరాలు

ప్రశ్న 5

భారత పార్లమెంట్‌లో భాగం కానిది ఏది?

1. రాష్ట్రపతి
2. రాజ్యసభ
3. లోక్‌సభ
4. సుప్రీంకోర్టు

సరైన సమాధానం: D) సుప్రీంకోర్టు

త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Revision)

• Article 79 – భారత పార్లమెంట్ నిర్మాణం.
• పార్లమెంట్ = రాష్ట్రపతి + రాజ్యసభ + లోక్‌సభ.
• రాజ్యసభ శాశ్వత సభ.
• లోక్‌సభ పదవీకాలం సాధారణంగా 5 సంవత్సరాలు.
• మనీ బిల్లు మొదట లోక్‌సభలోనే ప్రవేశపెడతారు.
• పార్లమెంట్ చట్టాల రూపకల్పన, బడ్జెట్ ఆమోదం మరియు ప్రభుత్వ పర్యవేక్షణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

ఈరోజు ప్రేరణ

"జ్ఞానం ప్రజాస్వామ్యానికి శక్తి.
రాజ్యాంగాన్ని అర్థం చేసుకోండి.
ప్రతి రోజు నేర్చుకోండి.
ప్రతి రోజు విజయం వైపు ఒక అడుగు వేయండి."

Shaktimatha Learning

Premium Multilingual Educational Ecosystem

Daily Current Affairs | Special Topics | UPSC Mains Questions & Model Answers | UPSC Prelims MCQs

Designed for UPSC • APPSC • TSPSC • SSC • Banking • Railways • Defence • All Competitive Examinations

---

© 2026 Shaktimatha Learning. All Rights Reserved.