Shaktimatha Learning | తెలుగు డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ 2026 | లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త చట్టం, 2013, అవినీతి నిరోధక వ్యవస్థ, కేంద్ర విజిలెన్స్ కమిషన్ (CVC), నైతిక పరిపాలన | డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ | ప్రత్యేక అంశం | UPSC ప్రధాన పరీక్ష ప్రశ్నలు & సమాధానాలు | UPSC ప్రిలిమ్స్ (MCQs) | పేజీ 4

 

శక్తిమాత లెర్నింగ్ – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ 2026

పేజీ 4 – భాగం 1

GS Paper II | పాలన • అవినీతి నిరోధక వ్యవస్థ • జవాబుదారీతనం

భాగం 1 – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

1. ప్రభుత్వ సేవల్లో పారదర్శకతకు ప్రాధాన్యం

ప్రభుత్వ శాఖల్లో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం మరియు నైతిక పరిపాలనను బలోపేతం చేయడానికి వివిధ సంస్కరణలు కొనసాగుతున్నాయి.

ప్రజల విశ్వాసాన్ని పెంచడంలో సమర్థవంతమైన పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

UPSC Focus

• Transparency
• Accountability
• Ethical Governance

2. అవినీతి నిరోధక వ్యవస్థల బలోపేతం

అవినీతిని నిరోధించడానికి స్వతంత్ర విచారణ సంస్థలు, పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలు మరియు ఫిర్యాదుల పరిష్కార యంత్రాంగాన్ని బలోపేతం చేసే చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి.

UPSC Focus

• Anti-Corruption Mechanism
• Institutional Reforms
• Public Accountability

3. డిజిటల్ విజిలెన్స్ వ్యవస్థలు

ఈ-ప్రొక్యూర్‌మెంట్, డిజిటల్ ఆడిట్, ఆన్‌లైన్ పర్యవేక్షణ వంటి విధానాలు ప్రభుత్వ కార్యకలాపాల్లో పారదర్శకతను పెంచుతున్నాయి.

డిజిటల్ సాంకేతికత అవినీతి అవకాశాలను తగ్గించడంలో సహాయపడుతోంది.

UPSC Focus

• Digital Governance
• e-Procurement
• Digital Audit

4. ప్రజా ధన వినియోగంలో సమర్థత

ప్రభుత్వ వ్యయాలపై సమర్థవంతమైన పర్యవేక్షణ ద్వారా ప్రజా నిధుల వినియోగంలో బాధ్యత పెరుగుతోంది.

ఆర్థిక క్రమశిక్షణ మంచి పరిపాలనకు ముఖ్యమైన అంశం.

UPSC Focus

• Financial Accountability
• Public Finance
• Audit

5. నైతిక పరిపాలనకు ప్రాధాన్యం

నిజాయితీ, నిష్పాక్షికత, ప్రజా సేవా భావం మరియు బాధ్యతాయుత నిర్ణయాలు సమర్థవంతమైన ప్రజా పరిపాలనకు పునాది.

నైతిక విలువలు ప్రభుత్వ వ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని పెంచుతాయి.

UPSC Focus

• Ethics
• Integrity
• Good Governance

ఈరోజు ముఖ్య పదాలు

• Lokpal – కేంద్ర అవినీతి నిరోధక అంబుడ్స్‌మన్
• Lokayukta – రాష్ట్ర స్థాయి అవినీతి నిరోధక సంస్థ
• Integrity – నిజాయితీ
• Vigilance – అప్రమత్త పర్యవేక్షణ
• Ethical Governance – నైతిక పరిపాలన

30-సెకన్ల పునశ్చరణ

✅ అవినీతి నిరోధక వ్యవస్థలు మంచి పరిపాలనకు అవసరం.

✅ పారదర్శకత + జవాబుదారీతనం = ప్రజల విశ్వాసం.

✅ డిజిటల్ విజిలెన్స్ అవినీతిని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.

✅ ప్రజా ధన వినియోగంలో సమర్థత అత్యంత ముఖ్యం.

✅ Lokpal & Lokayukta UPSC GS Paper-IIలో ముఖ్యమైన అంశాలు.

నేటి ప్రేరణ

"నిజాయితీ ఉన్న పరిపాలన
ప్రజల విశ్వాసాన్ని గెలుస్తుంది.
బాధ్యతతో కూడిన సేవే
దేశాభివృద్ధికి నిజమైన బలం."

భాగం 2 – ప్రత్యేక అంశం

లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త చట్టం, 2013 (Lokpal and Lokayuktas Act, 2013)

ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో అవినీతిని నిరోధించడం, ప్రజా ప్రతినిధులు మరియు ప్రభుత్వ అధికారులపై వచ్చిన అవినీతి ఆరోపణలను స్వతంత్రంగా విచారించడం కోసం లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త చట్టం, 2013 అమలులోకి వచ్చింది.

ఈ చట్టం భారతదేశంలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం మరియు నైతిక పరిపాలనను బలోపేతం చేసే ముఖ్యమైన చట్టాలలో ఒకటి.

చట్టం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యాలు

• ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో అవినీతిని తగ్గించడం.
• ప్రజా అధికారులను జవాబుదారులుగా మార్చడం.
• స్వతంత్ర విచారణ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం.
• ప్రజల విశ్వాసాన్ని పెంపొందించడం.
• నైతిక పరిపాలనను ప్రోత్సహించడం.

ముఖ్య లక్షణాలు

అంశం	వివరణ
చట్టం	Lokpal and Lokayuktas Act, 2013
లోక్‌పాల్	కేంద్ర స్థాయి అవినీతి నిరోధక సంస్థ
లోకాయుక్త	రాష్ట్ర స్థాయి అవినీతి నిరోధక సంస్థ
పరిధి	ప్రజా సేవకులపై అవినీతి ఫిర్యాదుల విచారణ
లక్ష్యం	పారదర్శకత మరియు జవాబుదారీతనం

లోక్‌పాల్ నిర్మాణం

• ఒక ఛైర్‌పర్సన్.
• గరిష్టంగా ఎనిమిది మంది సభ్యులు.
• సభ్యులలో కనీసం 50% న్యాయ సభ్యులు.
• సామాజిక న్యాయానికి ప్రాధాన్యమిస్తూ రిజర్వేషన్ నిబంధనలు అమలు.

లోక్‌పాల్ ప్రధాన విధులు

• అవినీతి ఆరోపణలపై ఫిర్యాదులను స్వీకరించడం.
• ప్రాథమిక విచారణ నిర్వహించడం.
• అవసరమైతే దర్యాప్తుకు ఆదేశించడం.
• సంబంధిత సంస్థలతో సమన్వయం చేయడం.
• జవాబుదారీతనాన్ని పెంపొందించడం.

ప్రధాన సవాళ్లు

• విచారణల్లో ఆలస్యం.
• సంస్థాగత సమన్వయం లోపించడం.
• రాష్ట్రాల్లో లోకాయుక్త వ్యవస్థలో వ్యత్యాసాలు.
• ప్రజల్లో అవగాహన తక్కువగా ఉండడం.
• పెరుగుతున్న డిజిటల్ అవినీతి రూపాలు.

ముందుకు వెళ్లే మార్గం (Way Forward)

• విచారణలను కాలపరిమితిలో పూర్తి చేయాలి.
• డిజిటల్ విజిలెన్స్ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాలి.
• లోకాయుక్త సంస్థలను మరింత సమర్థవంతంగా చేయాలి.
• ప్రజల్లో అవినీతి నిరోధక చట్టాలపై అవగాహన పెంచాలి.
• నైతిక పరిపాలనకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.

UPSC Focus

GS Paper II

• Lokpal and Lokayuktas Act, 2013
• Anti-Corruption Institutions
• Ethical Governance
• Transparency
• Accountability
• Administrative Reforms

పరీక్షలకు గుర్తుంచుకోవాల్సిన అంశాలు

• లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త చట్టం – 2013.
• లోక్‌పాల్ → కేంద్ర స్థాయి సంస్థ.
• లోకాయుక్త → రాష్ట్ర స్థాయి సంస్థ.
• అవినీతి నిరోధక వ్యవస్థలో కీలక సంస్థ.
• GS Paper-II, Essay, Ethics మరియు Interviewలకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

30-సెకన్ల పునశ్చరణ

• Lokpal Act → 2013.
• లోక్‌పాల్ → కేంద్ర స్థాయి.
• లోకాయుక్త → రాష్ట్ర స్థాయి.
• లక్ష్యం → అవినీతి నిరోధం.
• పారదర్శకత + జవాబుదారీతనం = సుపరిపాలన.

భాగం 3 – UPSC ప్రధాన పరీక్ష ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు

ప్రశ్న 1 (10 మార్కులు)

"లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త చట్టం, 2013 భారతదేశంలో అవినీతి నిరోధక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి తీసుకున్న ముఖ్యమైన పరిపాలనా సంస్కరణ." వివరించండి.

నమూనా సమాధానం

పరిచయం

పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం మరియు నైతిక పరిపాలనను బలోపేతం చేయడానికి లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త చట్టం, 2013 అమలులోకి వచ్చింది. ప్రజా సేవకులపై వచ్చిన అవినీతి ఆరోపణలను స్వతంత్రంగా విచారించేందుకు ఈ చట్టం అవకాశం కల్పించింది.

ప్రధాన ప్రాముఖ్యత

• అవినీతి నిరోధక వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తుంది.
• ప్రభుత్వ అధికారులను జవాబుదారులుగా చేస్తుంది.
• ప్రజల విశ్వాసాన్ని పెంచుతుంది.
• నైతిక పరిపాలనను ప్రోత్సహిస్తుంది.
• సుపరిపాలన లక్ష్యాలను సాధించడంలో సహాయపడుతుంది.

ముగింపు

లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త వ్యవస్థ సమర్థవంతంగా పనిచేస్తే ప్రజాస్వామ్య సంస్థలపై ప్రజల విశ్వాసం పెరిగి, పారదర్శక పరిపాలన మరింత బలోపేతం అవుతుంది.

ప్రశ్న 2 (15 మార్కులు)

"భారతదేశంలో అవినీతి నియంత్రణలో లోక్‌పాల్, లోకాయుక్త, కేంద్ర విజిలెన్స్ కమిషన్ (CVC) మరియు ఇతర సంస్థల పాత్రను విశ్లేషించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం

అవినీతి అభివృద్ధికి, ప్రజాస్వామ్యానికి మరియు సుపరిపాలనకు ప్రధాన సవాలు. దీనిని ఎదుర్కోవడానికి భారతదేశంలో పలు చట్టపరమైన మరియు సంస్థాగత వ్యవస్థలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.

లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త పాత్ర

• అవినీతి ఫిర్యాదుల విచారణ.
• స్వతంత్ర పరిశీలన.
• ప్రజా సేవకులపై చర్యలకు సిఫార్సులు.

కేంద్ర విజిలెన్స్ కమిషన్ (CVC) పాత్ర

• కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థల్లో విజిలెన్స్ పర్యవేక్షణ.
• అవినీతి నిరోధక చర్యలకు మార్గదర్శకత్వం.
• పరిపాలనా సంస్కరణలకు సహకారం.

ప్రధాన సవాళ్లు

• విచారణల్లో ఆలస్యం.
• సంస్థల మధ్య సమన్వయ లోపం.
• పెండింగ్ కేసులు.
• సాంకేతిక నైపుణ్యాల కొరత.
• ప్రజల్లో అవగాహన తక్కువగా ఉండటం.

Way Forward

• విచారణలను కాలపరిమితిలో పూర్తి చేయాలి.
• డిజిటల్ విజిలెన్స్ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాలి.
• సంస్థల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచాలి.
• ప్రజల్లో అవినీతి నిరోధక చట్టాలపై అవగాహన కల్పించాలి.
• సాంకేతికత ఆధారిత పర్యవేక్షణను విస్తరించాలి.

ముగింపు

స్వతంత్ర అవినీతి నిరోధక సంస్థలు, పారదర్శక పరిపాలన మరియు నైతిక విలువలు కలిసి పనిచేసినప్పుడే అవినీతి నియంత్రణలో స్థిరమైన ఫలితాలు సాధ్యమవుతాయి.

UPSC Answer Writing Tips

• పరిచయంలో Lokpal and Lokayuktas Act, 2013 గురించి సంక్షిప్త నిర్వచనం ఇవ్వండి.
• లోక్‌పాల్, లోకాయుక్త, CVC, CBI వంటి సంస్థలను పోల్చుతూ రాయండి.
• Advantages → Challenges → Way Forward నిర్మాణాన్ని పాటించండి.
• పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, Integrity, Ethical Governance వంటి కీలక పదాలను ఉపయోగించండి.
• ముగింపులో "Corruption-Free and Citizen-Centric Governance" భావనను ప్రస్తావించండి.

ఈరోజు ముఖ్య పదాలు

Term	Meaning
Lokpal	కేంద్ర అవినీతి నిరోధక సంస్థ
Lokayukta	రాష్ట్ర అవినీతి నిరోధక సంస్థ
CVC	కేంద్ర విజిలెన్స్ కమిషన్
Integrity	నిజాయితీ
Ethical Governance	నైతిక పరిపాలన

30-సెకన్ల పునశ్చరణ

• Lokpal & Lokayuktas Act → 2013.
• Lokpal → కేంద్ర స్థాయి సంస్థ.
• Lokayukta → రాష్ట్ర స్థాయి సంస్థ.
• CVC → విజిలెన్స్ పర్యవేక్షణ సంస్థ.
• GS Paper-II, Essay, Ethicsలకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

భాగం 4 – UPSC ప్రిలిమ్స్ (MCQs)

ప్రశ్న 1

లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త చట్టం ఎప్పుడు అమలులోకి వచ్చింది?

1. 2005
2. 2011
3. 2013
4. 2015

సరైన సమాధానం: C) 2013

ప్రశ్న 2

లోక్‌పాల్ ప్రధానంగా ఏ స్థాయిలో పనిచేస్తుంది?

1. గ్రామ స్థాయి
2. రాష్ట్ర స్థాయి
3. కేంద్ర స్థాయి
4. జిల్లా స్థాయి

సరైన సమాధానం: C) కేంద్ర స్థాయి

ప్రశ్న 3

లోకాయుక్త యొక్క ప్రధాన విధి ఏమిటి?

1. ఎన్నికలు నిర్వహించడం
2. రాష్ట్ర స్థాయిలో అవినీతి ఆరోపణలపై విచారణ
3. న్యాయమూర్తుల నియామకం
4. పన్నుల వసూళ్లు

సరైన సమాధానం: B) రాష్ట్ర స్థాయిలో అవినీతి ఆరోపణలపై విచారణ

ప్రశ్న 4

క్రింది వాటిలో కేంద్ర విజిలెన్స్ కమిషన్ (CVC) యొక్క ప్రధాన బాధ్యత ఏది?

1. విదేశాంగ విధానం రూపొందించడం
2. కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థల్లో విజిలెన్స్ వ్యవస్థను పర్యవేక్షించడం
3. బడ్జెట్ తయారు చేయడం
4. ఎన్నికల నిర్వహణ

సరైన సమాధానం: B) కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థల్లో విజిలెన్స్ వ్యవస్థను పర్యవేక్షించడం

ప్రశ్న 5

లోక్‌పాల్ మరియు లోకాయుక్త చట్టం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?

1. పన్ను సంస్కరణలు
2. అవినీతి నిరోధం మరియు జవాబుదారీతనం పెంపు
3. కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు
4. విద్యా విధాన సంస్కరణలు

సరైన సమాధానం: B) అవినీతి నిరోధం మరియు జవాబుదారీతనం పెంపు

పరీక్షలకు గుర్తుంచుకోండి

అంశం	గుర్తుంచుకోవాల్సింది
చట్టం	Lokpal and Lokayuktas Act, 2013
లోక్‌పాల్	కేంద్ర స్థాయి అవినీతి నిరోధక సంస్థ
లోకాయుక్త	రాష్ట్ర స్థాయి అవినీతి నిరోధక సంస్థ
CVC	కేంద్ర విజిలెన్స్ కమిషన్
ప్రధాన లక్ష్యం	పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, అవినీతి నిరోధం

30-సెకన్ల పునశ్చరణ

✅ Lokpal and Lokayuktas Act → 2013.

✅ లోక్‌పాల్ → కేంద్ర స్థాయి సంస్థ.

✅ లోకాయుక్త → రాష్ట్ర స్థాయి సంస్థ.

✅ CVC → విజిలెన్స్ పర్యవేక్షణ సంస్థ.

✅ లక్ష్యం → అవినీతి నిరోధం, పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం.

నేటి ప్రేరణ

"నిజాయితీతో కూడిన పరిపాలన
అవినీతికి స్థానం ఇవ్వదు.
బాధ్యతతో పనిచేసే వ్యవస్థే
బలమైన ప్రజాస్వామ్యానికి పునాది."

Shaktimatha Learning

Premium Multilingual Educational Ecosystem

డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ | ప్రత్యేక అంశం | UPSC ప్రధాన పరీక్ష ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు | UPSC ప్రిలిమ్స్ (MCQs)

UPSC • APPSC • TSPSC • State PSC • SSC • Banking • Railways • Defence • అన్ని పోటీ పరీక్షలకు

---

© 2026 Shaktimatha Learning. అన్ని హక్కులు ప్రత్యేకించబడ్డాయి.