శక్తిమాత లెర్నింగ్ | UPSC సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష 2026 | సంపూర్ణ GS కోర్స్ | భారత రాజ్యాంగ పీఠిక (Preamble of the Constitution) | డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ | ప్రత్యేక అంశం | UPSC మెయిన్స్ ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు | UPSC ప్రిలిమ్స్ MCQs | పేజీ 2

 

శక్తిమాత లెర్నింగ్

UPSC సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష – 2026

సంపూర్ణ GS కోర్స్

PAGE 2 • PART 1

భారత రాజ్యాంగ పీఠిక (The Preamble of the Constitution)

GS Paper II | భారత రాజ్యాంగం | భారత రాజ్యవ్యవస్థ | UPSC | APPSC | TSPSC

ఈరోజు ముఖ్యాంశం

భారత రాజ్యాంగ పీఠికను రాజ్యాంగానికి ఆత్మ (Soul of the Constitution)గా పరిగణిస్తారు. ఇది భారతదేశ లక్ష్యాలు, ఆదర్శాలు, రాజ్యాంగ తత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

UPSC ఎందుకు అడుగుతుంది?

• రాజ్యాంగ తత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి
• ప్రజాస్వామ్య విలువలను విశ్లేషించడానికి
• ప్రాథమిక హక్కులు, DPSPs, విధులతో అనుసంధానం
• మూల నిర్మాణ సిద్ధాంతంతో సంబంధం

పీఠికలోని ముఖ్య పదాలు

పదం	అర్థం
Sovereign	సర్వసత్తాక
Socialist	సామ్యవాద
Secular	లౌకిక
Democratic	ప్రజాస్వామ్య
Republic	గణతంత్ర

ప్రస్తుతం ఎందుకు ప్రాముఖ్యం?

డిజిటల్ పాలన, సమానత్వం, సామాజిక న్యాయం, రాజ్యాంగ నైతికత, ఎన్నికల సంస్కరణలు, పౌర హక్కులు వంటి ప్రతి అంశంలో పీఠిక మార్గదర్శకంగా పనిచేస్తుంది.

UPSC Quick Facts

• పీఠిక రాజ్యాంగంలో భాగమని Kesavananda Bharati (1973) తీర్పు పేర్కొంది.
• 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976) ద్వారా Socialist, Secular, Integrity పదాలు చేర్చబడ్డాయి.
• పీఠిక భారత రాజ్యాంగ తత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

60 Seconds Revision

Sovereign • Socialist • Secular • Democratic • Republic • Justice • Liberty • Equality • Fraternity • 42nd Amendment • Kesavananda Bharati

భాగం 2 – ప్రత్యేక అంశం (Special Topic)

భారత రాజ్యాంగ పీఠిక (Preamble of the Constitution)

GS Paper II | భారత రాజ్యాంగం | భారత రాజ్యవ్యవస్థ | UPSC | APPSC | TSPSC | State PSC

పరిచయం

భారత రాజ్యాంగ పీఠిక (Preamble) రాజ్యాంగానికి ఆత్మ (Soul of the Constitution) మరియు పరిచయ పత్రం (Identity Card of the Constitution)గా పరిగణించబడుతుంది. ఇది భారతదేశ లక్ష్యాలు, విలువలు, ప్రజాస్వామ్య తత్వాన్ని మరియు రాజ్యాంగ నిర్మాతల దూరదృష్టిని ప్రతిబింబిస్తుంది.

పీఠిక చారిత్రక నేపథ్యం

• 1946లో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రవేశపెట్టిన Objectives Resolution ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
• 26 నవంబర్ 1949న రాజ్యాంగంతో పాటు ఆమోదించబడింది.
• 26 జనవరి 1950 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది.
• 1976లో 42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా Socialist, Secular, Integrity పదాలు చేర్చబడ్డాయి.

పీఠికలోని ముఖ్య పదాలు

పదం	అర్థం
Sovereign	సర్వసత్తాక దేశం
Socialist	సామాజిక మరియు ఆర్థిక న్యాయం
Secular	అన్ని మతాలకు సమాన గౌరవం
Democratic	ప్రజలచే, ప్రజల కోసం, ప్రజల ప్రభుత్వం
Republic	ప్రజలచే ఎన్నికైన రాష్ట్రపతి

పీఠికలోని ప్రధాన విలువలు

• న్యాయం (Justice)
• స్వేచ్ఛ (Liberty)
• సమానత్వం (Equality)
• సౌభ్రాతృత్వం (Fraternity)
• జాతీయ సమైక్యత (Unity & Integrity)
• ప్రజాస్వామ్యం

పీఠిక ప్రాముఖ్యత

• రాజ్యాంగ లక్ష్యాలను తెలియజేస్తుంది.
• రాజ్యాంగాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి మార్గదర్శకంగా ఉంటుంది.
• న్యాయస్థానాలు రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానంలో దీనిని ఉపయోగిస్తాయి.
• ప్రజాస్వామ్య విలువలకు పునాది.
• సామాజిక న్యాయం మరియు సమానత్వానికి దిశానిర్దేశం చేస్తుంది.

ముఖ్య సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు

కేసు	ప్రాముఖ్యత
Berubari Case (1960)	పీఠిక రాజ్యాంగంలో భాగం కాదని పేర్కొంది.
Kesavananda Bharati (1973)	పీఠిక రాజ్యాంగంలో భాగమేనని ప్రకటించింది.
LIC of India Case (1995)	పీఠిక రాజ్యాంగ తత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుందని పేర్కొంది.

UPSC దృష్టిలో ముఖ్యాంశాలు

• పీఠిక మరియు మూల నిర్మాణ సిద్ధాంతం.
• పీఠిక మరియు ప్రాథమిక హక్కుల సంబంధం.
• పీఠిక మరియు ఆదేశిక సూత్రాల అనుసంధానం.
• రాజ్యాంగ నైతికత.
• సామాజిక న్యాయం.

సమకాలీన ప్రాముఖ్యత

• డిజిటల్ హక్కులు
• గోప్యత హక్కు
• సామాజిక సమానత్వం
• మహిళా సాధికారత
• పర్యావరణ పరిరక్షణ
• సమగ్ర అభివృద్ధి

UPSC Value Addition

• 42వ రాజ్యాంగ సవరణ – 1976.
• Objectives Resolution → పీఠికకు మూలం.
• Kesavananda Bharati (1973) → Basic Structure Doctrine.
• Justice + Liberty + Equality + Fraternity = భారత ప్రజాస్వామ్య పునాది.

30 సెకన్ల రివిజన్

• Objectives Resolution – జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ.
• 26 నవంబర్ 1949 – పీఠిక ఆమోదం.
• 26 జనవరి 1950 – అమలు.
• 42వ సవరణ – Socialist, Secular, Integrity.
• Kesavananda Bharati – పీఠిక రాజ్యాంగంలో భాగం.
• Justice • Liberty • Equality • Fraternity.

భాగం 3 – UPSC మెయిన్స్ ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు

GS Paper II | భారత రాజ్యాంగం | పీఠిక | భారత రాజ్యవ్యవస్థ | Answer Writing Practice

ప్రశ్న 1 (10 మార్కులు | 150 పదాలు)

"భారత రాజ్యాంగ పీఠిక రాజ్యాంగానికి ఆత్మ (Soul of the Constitution)." వివరించండి.

నమూనా సమాధానం

పరిచయం

పీఠిక భారత రాజ్యాంగ లక్ష్యాలు, విలువలు మరియు రాజ్యాంగ నిర్మాతల ఆశయాలను ప్రతిబింబించే ప్రవేశిక.

ప్రధాన అంశాలు

• రాజ్యాంగ తత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది.
• ప్రజాస్వామ్య లక్ష్యాలను నిర్దేశిస్తుంది.
• న్యాయం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది.
• రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానానికి మార్గదర్శిగా పనిచేస్తుంది.

ముగింపు

పీఠిక భారత ప్రజాస్వామ్యానికి నైతిక పునాది మరియు రాజ్యాంగానికి దిశానిర్దేశకంగా నిలుస్తుంది.

ప్రశ్న 2 (15 మార్కులు | 250 పదాలు)

భారత రాజ్యాంగ పీఠికలోని "Justice, Liberty, Equality, Fraternity" భావనలు భారత ప్రజాస్వామ్యాన్ని ఎలా బలోపేతం చేస్తున్నాయి? విశ్లేషించండి.

నమూనా సమాధానం

పరిచయం

పీఠికలోని నాలుగు ప్రాథమిక విలువలు భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు పునాదులు.

విశ్లేషణ

• సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ న్యాయం.
• వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు రక్షణ.
• చట్టం ముందు సమానత్వం.
• జాతీయ ఐక్యత మరియు సౌభ్రాతృత్వం.
• సంక్షేమ రాజ్య నిర్మాణం.

ముగింపు

ఈ విలువలు భారత రాజ్యాంగాన్ని ప్రపంచ ప్రజాస్వామ్యాలకు ఆదర్శంగా నిలబెట్టాయి.

ప్రశ్న 3 (15 మార్కులు)

భారత రాజ్యాంగ పీఠిక మరియు మూల నిర్మాణ సిద్ధాంతం (Basic Structure Doctrine) మధ్య సంబంధాన్ని వివరించండి.

సమాధానంలో చేర్చవలసిన అంశాలు

• Kesavananda Bharati కేసు.
• పీఠిక రాజ్యాంగంలో భాగం.
• మూల నిర్మాణ పరిరక్షణ.
• న్యాయ సమీక్ష.
• ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణ.

ప్రశ్న 4 (10 మార్కులు)

42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా పీఠికలో జరిగిన మార్పులను వివరించండి.

ప్రశ్న 5 (15 మార్కులు)

భారత రాజ్యాంగ పీఠిక సంక్షేమ రాజ్య (Welfare State) భావనను ఎలా ప్రతిబింబిస్తుంది?

ప్రశ్న 6 (15 మార్కులు)

రాజ్యాంగ నైతికత (Constitutional Morality) మరియు పీఠిక మధ్య సంబంధాన్ని విశ్లేషించండి.

ప్రశ్న 7 (10 మార్కులు)

పీఠిక భారత విదేశాంగ విధానానికి మార్గదర్శకంగా ఎలా పనిచేస్తుంది?

ప్రశ్న 8 (15 మార్కులు)

భారత రాజ్యాంగ పీఠికలోని సమానత్వం (Equality) భావనను సమకాలీన పరిస్థితుల నేపథ్యంలో విశ్లేషించండి.

ప్రశ్న 9 (10 మార్కులు)

Objectives Resolution భారత రాజ్యాంగ పీఠికకు ఎలా పునాది అయింది?

ప్రశ్న 10 (15 మార్కులు)

భారత రాజ్యాంగ పీఠిక నేటి భారతదేశంలో కూడా సమానంగా ప్రాసంగికమా? ఉదాహరణలతో వివరించండి.

వ్యాస రచన (Essay Practice)

వ్యాసం – 1

"భారత రాజ్యాంగ పీఠిక – ప్రజాస్వామ్య భారతదేశానికి మార్గదర్శిని."

వ్యాసం – 2

"Justice, Liberty, Equality, Fraternity – భారత రాజ్యాంగ నాలుగు స్తంభాలు."

వ్యాసం – 3

"రాజ్యాంగ విలువలను పరిరక్షించడం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత."

UPSC సమాధాన రచనలో Value Addition

• Objectives Resolution ప్రస్తావించండి.
• 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976) తప్పకుండా పేర్కొనండి.
• Kesavananda Bharati (1973), Berubari (1960), LIC of India (1995) తీర్పులను చేర్చండి.
• Justice–Liberty–Equality–Fraternity మధ్య సంబంధాన్ని Flow Chart రూపంలో చూపండి.
• ప్రస్తుత ఉదాహరణలు (Digital Rights, Gender Equality, Social Justice) చేర్చండి.
• సానుకూలమైన Way Forward‌తో ముగించండి.

ఈరోజు Answer Writing Challenge

ప్రశ్నలు 1, 2, 3లకు 45 నిమిషాల్లో సమాధానాలు రాయండి. ప్రతి సమాధానంలో పీఠికలోని ముఖ్య పదాలు, సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు, రాజ్యాంగ విలువలు మరియు సమకాలీన ఉదాహరణలను తప్పనిసరిగా ఉపయోగించండి.

```

భాగం 4 – UPSC ప్రిలిమ్స్ MCQs

GS Paper II | భారత రాజ్యాంగం | పీఠిక | భారత రాజ్యవ్యవస్థ | UPSC | APPSC | TSPSC | State PSC

MCQ – 1

భారత రాజ్యాంగ పీఠికకు ప్రధాన ఆధారం ఏది?

1. నెహ్రూ రిపోర్ట్
2. Objectives Resolution
3. క్రిప్స్ ప్రతిపాదనలు
4. కేబినెట్ మిషన్ ప్రణాళిక

సరైన సమాధానం: B) Objectives Resolution

MCQ – 2

భారత రాజ్యాంగ పీఠికను ప్రవేశపెట్టిన నాయకుడు ఎవరు?

1. డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్
2. సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్
3. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
4. డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్

సరైన సమాధానం: C) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

MCQ – 3

42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా పీఠికలో చేర్చబడిన పదాలలో సరైనది ఏది?

1. Republic
2. Justice
3. Socialist
4. Democracy

సరైన సమాధానం: C) Socialist

MCQ – 4

క్రింది వాటిలో పీఠికలో లేని పదం ఏది?

1. Liberty
2. Equality
3. Federal
4. Justice

సరైన సమాధానం: C) Federal

MCQ – 5

పీఠిక రాజ్యాంగంలో భాగమని స్పష్టంగా పేర్కొన్న సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఏది?

1. Golaknath
2. Kesavananda Bharati
3. Minerva Mills
4. Indira Gandhi Case

సరైన సమాధానం: B) Kesavananda Bharati

MCQ – 6

భారత రాజ్యాంగ పీఠిక ఎప్పుడు ఆమోదించబడింది?

1. 15 ఆగస్టు 1947
2. 26 జనవరి 1950
3. 26 నవంబర్ 1949
4. 24 జనవరి 1950

సరైన సమాధానం: C) 26 నవంబర్ 1949

MCQ – 7

క్రింది వాటిలో పీఠికలోని లక్ష్యం కానిది ఏది?

1. సామాజిక న్యాయం
2. వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ
3. రాజరిక వ్యవస్థ
4. సమానత్వం

సరైన సమాధానం: C) రాజరిక వ్యవస్థ

MCQ – 8

"Unity and Integrity of the Nation" అనే పదబంధం ఏ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా చేర్చబడింది?

1. 24వ సవరణ
2. 42వ సవరణ
3. 44వ సవరణ
4. 52వ సవరణ

సరైన సమాధానం: B) 42వ సవరణ

MCQ – 9

పీఠికలోని "Liberty" అంటే ఏమిటి?

1. ఆర్థిక సమానత్వం
2. వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ
3. ప్రభుత్వ నియంత్రణ
4. న్యాయ సమీక్ష

సరైన సమాధానం: B) వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ

MCQ – 10

క్రింది వాటిలో పీఠికలో పేర్కొన్న ప్రజాస్వామ్య విలువల సరైన క్రమం ఏది?

1. Justice → Liberty → Equality → Fraternity
2. Equality → Justice → Liberty → Republic
3. Liberty → Justice → Sovereign → Republic
4. Justice → Equality → Republic → Liberty

సరైన సమాధానం: A) Justice → Liberty → Equality → Fraternity

UPSC పరీక్షలకు ముఖ్యాంశాలు

• Objectives Resolution – జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ (1946)
• పీఠిక ఆమోదం – 26 నవంబర్ 1949
• రాజ్యాంగ అమలు – 26 జనవరి 1950
• 42వ సవరణ (1976) – Socialist, Secular, Integrity
• Kesavananda Bharati (1973) – పీఠిక రాజ్యాంగంలో భాగం

30 సెకన్ల రివిజన్

Objectives Resolution • Sovereign • Socialist • Secular • Democratic • Republic • Justice • Liberty • Equality • Fraternity • 42వ సవరణ • Kesavananda Bharati

శక్తిమాత లెర్నింగ్

Premium Multilingual Educational Ecosystem

Complete GS Course • Daily Current Affairs • Special Topics • UPSC Mains Questions & Model Answers • UPSC Prelims MCQs

UPSC • APPSC • TSPSC • State PSC • SSC • Banking • Railways • Defence • అన్ని పోటీ పరీక్షలకు

---

© 2026 Shaktimatha Learning. All Rights Reserved.