Shaktimatha Learning
UPSC സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ – 2026
Complete GS Course
പേജ് 3 • ഭാഗം 1മൗലിക അവകാശങ്ങൾ (Fundamental Rights)
GS Paper II | ഇന്ത്യൻ ഭരണസംവിധാനം | ഭരണഘടന | UPSC | Kerala PSC
ഇന്നത്തെ വിഷയം
മൗലിക അവകാശങ്ങൾ (Fundamental Rights) ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഭാഗം III (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35) ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, മാനവികത, ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാണ് ഇവ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ജനാധിപത്യ ഭരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തൂണുകളിലൊന്നാണ് മൗലിക അവകാശങ്ങൾ.
UPSC പരീക്ഷയ്ക്ക് ഈ വിഷയത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം
- UPSC Prelims, Mains പരീക്ഷകളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചോദിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളിൽ ഒന്ന്.
- GS Paper II യിലെ പ്രധാന അധ്യായം.
- ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- സുപ്രീം കോടതി വിധികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചോദ്യങ്ങൾ പതിവായി വരുന്നു.
- Essay, Interview ഘട്ടങ്ങളിലും വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ള വിഷയം.
ഭരണഘടനാപരമായ ഘടന
| വിശദാംശം | വിവരം |
|---|---|
| ഭാഗം | ഭാഗം III |
| അനുച്ഛേദങ്ങൾ | 12–35 |
| പ്രചോദനം | അമേരിക്കൻ Bill of Rights |
| സ്വഭാവം | നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിലൂടെ നടപ്പാക്കാവുന്ന അവകാശങ്ങൾ |
| ലക്ഷ്യം | വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുക |
മൗലിക അവകാശങ്ങളുടെ വിഭാഗങ്ങൾ
- സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശം (Articles 14–18)
- സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം (Articles 19–22)
- ചൂഷണത്തിനെതിരായ അവകാശം (Articles 23–24)
- മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം (Articles 25–28)
- സാംസ്കാരികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ അവകാശങ്ങൾ (Articles 29–30)
- ഭരണഘടനാപരമായ പരിഹാരത്തിനുള്ള അവകാശം (Article 32)
നിലവിലെ പ്രസക്തി
സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശം, അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യം, ഡിജിറ്റൽ അവകാശങ്ങൾ, മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണം, സ്ത്രീ-ശിശു അവകാശങ്ങൾ, സാമൂഹ്യനീതി, ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വികസനം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ മൗലിക അവകാശങ്ങൾക്ക് നിർണായക പങ്കുണ്ട്.
നല്ല ഭരണവുമായി ബന്ധം
- നിയമത്തിന്റെ ആധിപത്യം
- മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണം
- ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങൾ
- ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഭരണസംവിധാനം
- സാമൂഹ്യനീതി
- ഭരണഘടനാ ധാർമ്മികത
- പൗരസ്വാതന്ത്ര്യം
UPSC Value Addition
- ഭാഗം III – അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35.
- ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർ Article 32 നെ "ഭരണഘടനയുടെ ഹൃദയവും ആത്മാവും" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.
- Kesavananda Bharati (1973).
- Maneka Gandhi (1978).
- K. S. Puttaswamy (2017) – സ്വകാര്യത മൗലിക അവകാശമാണെന്ന് സുപ്രീം കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
60 സെക്കൻഡ് റിവിഷൻ
ഭാഗം III • അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35 • സമത്വം • സ്വാതന്ത്ര്യം • Article 21 • Article 21A • Article 32 • Maneka Gandhi • K. S. Puttaswamy • മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ
ഭാഗം 2 – പ്രത്യേക വിഷയം
മൗലിക അവകാശങ്ങൾ (Fundamental Rights)
GS Paper II | ഇന്ത്യൻ ഭരണസംവിധാനം | ഭരണഘടന | ഭാഗം III | UPSC | Kerala PSC
ആമുഖം
മൗലിക അവകാശങ്ങൾ (Fundamental Rights) ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഭാഗം III (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35) ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, അന്തസ്സും ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്ന അടിസ്ഥാന അവകാശങ്ങളാണിവ. ജനാധിപത്യ ഭരണത്തിന്റെ ശക്തമായ അടിത്തറയാണിവ.
ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം
- അമേരിക്കൻ Bill of Rights-ൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടതാണ്.
- ഭരണഘടനാ സഭയിൽ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകി.
- 1950 ജനുവരി 26 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.
- സുപ്രീം കോടതി വിധികളിലൂടെ ഈ അവകാശങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി വികസിച്ചു.
മൗലിക അവകാശങ്ങളുടെ വിഭാഗങ്ങൾ
| അവകാശം | അനുച്ഛേദങ്ങൾ |
|---|---|
| സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശം | 14–18 |
| സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം | 19–22 |
| ചൂഷണത്തിനെതിരായ അവകാശം | 23–24 |
| മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം | 25–28 |
| സാംസ്കാരികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ അവകാശങ്ങൾ | 29–30 |
| ഭരണഘടനാപരമായ പരിഹാരത്തിനുള്ള അവകാശം | 32 |
പ്രധാന സുപ്രീം കോടതി വിധികൾ
- Kesavananda Bharati കേസ് (1973).
- Maneka Gandhi കേസ് (1978).
- K. S. Puttaswamy കേസ് (2017).
- Shreya Singhal കേസ് (2015).
നിലവിലെ പ്രസക്തി
- സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശം.
- ഡിജിറ്റൽ അവകാശങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം.
- അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യം.
- സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും അവകാശങ്ങൾ.
- സാമൂഹ്യനീതിയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വികസനവും.
- മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണം.
UPSC പ്രധാന പരീക്ഷയ്ക്കുള്ള പ്രധാന പോയിന്റുകൾ
- ഭാഗം III, അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35 പരാമർശിക്കുക.
- Article 14, 19, 21, 21A, 32 എന്നിവ വിശദീകരിക്കുക.
- Article 32 നെ ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർ "ഭരണഘടനയുടെ ഹൃദയവും ആത്മാവും" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചതായി ഉൾപ്പെടുത്തുക.
- പ്രധാന സുപ്രീം കോടതി വിധികൾ ചേർക്കുക.
- സമകാലിക ഉദാഹരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുക.
UPSC Value Addition
- ഭാഗം III – അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35.
- Article 14 – സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശം.
- Article 19 – സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം.
- Article 21 – ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം.
- Article 21A – വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം.
- Article 32 – ഭരണഘടനാപരമായ പരിഹാരം.
- K. S. Puttaswamy (2017).
30 സെക്കൻഡ് റിവിഷൻ
- ഭാഗം III
- അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35
- Article 14
- Article 19
- Article 21
- Article 21A
- Article 32
- Maneka Gandhi
- K. S. Puttaswamy
- മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ
ഭാഗം 3 – UPSC മെയിൻസ് ചോദ്യങ്ങളും മാതൃകാ ഉത്തരങ്ങളും
GS Paper II | ഇന്ത്യൻ ഭരണസംവിധാനം | മൗലിക അവകാശങ്ങൾ | ഉത്തരമെഴുത്ത് പരിശീലനം
ചോദ്യം 1 (10 മാർക്ക് | 150 വാക്കുകൾ)
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ മൗലിക അവകാശങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം വിശദീകരിക്കുക.
മാതൃകാ ഉത്തരം
ആമുഖം
മൗലിക അവകാശങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഭാഗം III (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35) ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന അവകാശങ്ങളാണ്. വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുകയാണ് ഇവയുടെ ലക്ഷ്യം.
പ്രധാന പോയിന്റുകൾ
- നിയമത്തിന് മുന്നിൽ സമത്വം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
- വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും അന്തസ്സും സംരക്ഷിക്കുന്നു.
- ജനാധിപത്യ ഭരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തൂണാണ്.
- സാമൂഹ്യനീതി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
- ഭരണകൂടത്തിന്റെ അധികാരങ്ങൾക്ക് ഭരണഘടനാപരമായ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്നു.
സമാപനം
മൗലിക അവകാശങ്ങൾ പൗരന്മാരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്ന ഭരണഘടനയുടെ പ്രധാന ഘടകമാണ്.
ചോദ്യം 2 (15 മാർക്ക് | 250 വാക്കുകൾ)
"മൗലിക അവകാശങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിത്തറയാണ്." വിലയിരുത്തുക.
മാതൃകാ ഉത്തരം
ആമുഖം
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ മൗലിക അവകാശങ്ങൾ വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും സമത്വവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി രൂപപ്പെടുത്തിയവയാണ്. ഇവ ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയുടെ വിജയത്തിന് അനിവാര്യമാണ്.
വിശകലനം
- സമത്വത്തിനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണം നൽകുന്നു.
- ഭരണകൂടത്തിന്റെ അന്യായ നടപടികൾക്കെതിരെ പൗരന്മാർക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുന്നു.
- Article 32 മുഖേന നേരിട്ട് സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കാനുള്ള അവകാശം നൽകുന്നു.
- സുപ്രീം കോടതി വിധികളിലൂടെ അവകാശങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്.
- മനുഷ്യാവകാശങ്ങളും ഭരണഘടനാ ധാർമ്മികതയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
സമാപനം
മൗലിക അവകാശങ്ങൾ ഇല്ലാതെ യഥാർത്ഥ ജനാധിപത്യം നിലനിൽക്കില്ല. അവ പൗരസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളുടെയും അടിത്തറയാണ്.
ചോദ്യം 3 (15 മാർക്ക്)
മൗലിക അവകാശങ്ങളുടെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ അനുച്ഛേദങ്ങളോടൊപ്പം വിശദീകരിക്കുക.
ചോദ്യം 4 (10 മാർക്ക്)
അനുച്ഛേദം 32-ന്റെ പ്രാധാന്യം വിശദീകരിക്കുക. ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർ ഇതിനെ "ഭരണഘടനയുടെ ഹൃദയവും ആത്മാവും" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചതെന്തുകൊണ്ട്?
ചോദ്യം 5 (15 മാർക്ക്)
Maneka Gandhi (1978) കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അനുച്ഛേദം 21-ന്റെ വ്യാപ്തി വിശകലനം ചെയ്യുക.
ചോദ്യം 6 (15 മാർക്ക്)
K. S. Puttaswamy (2017) വിധിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ പ്രാധാന്യം വിലയിരുത്തുക.
ചോദ്യം 7 (10 മാർക്ക്)
അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യവും യുക്തിസഹമായ നിയന്ത്രണങ്ങളും (Reasonable Restrictions) വിശദീകരിക്കുക.
ചോദ്യം 8 (15 മാർക്ക്)
മൗലിക അവകാശങ്ങളും സംസ്ഥാന നയനിർദ്ദേശക തത്വങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പരിശോധിക്കുക.
ചോദ്യം 9 (10 മാർക്ക്)
സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ (Articles 14–18) പ്രധാന സവിശേഷതകൾ വിശദീകരിക്കുക.
ചോദ്യം 10 (15 മാർക്ക്)
ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിൽ മൗലിക അവകാശങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം, വെല്ലുവിളികൾ, ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവ വിലയിരുത്തുക.
ലേഖന പരിശീലനം
ലേഖനം 1
"മൗലിക അവകാശങ്ങൾ – ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ജീവൻ"
ലേഖനം 2
"വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും ഭരണഘടനാ ധാർമ്മികതയും"
ലേഖനം 3
"മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ പങ്ക്"
UPSC ഉത്തരമെഴുത്ത് Value Addition
- ഭാഗം III (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35) പരാമർശിക്കുക.
- Articles 14, 19, 21, 21A, 32 എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തുക.
- Kesavananda Bharati (1973), Maneka Gandhi (1978), K. S. Puttaswamy (2017), Shreya Singhal (2015) കേസുകൾ ചേർക്കുക.
- ഭരണഘടനാ ധാർമ്മികത, മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ, നല്ല ഭരണസംവിധാനം എന്നിവ വിശദീകരിക്കുക.
- സമാപനത്തിൽ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളും ഊന്നിപ്പറയുക.
ഇന്നത്തെ ഉത്തരമെഴുത്ത് വെല്ലുവിളി
ചോദ്യം 2, 5, 10 എന്നിവയ്ക്ക് 45 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ ഉത്തരമെഴുതുക. ഉത്തരങ്ങളിൽ അനുച്ഛേദങ്ങൾ, സുപ്രീം കോടതി വിധികൾ, സമകാലിക ഉദാഹരണങ്ങൾ, സമതുലിതമായ സമാപനം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തുക.
ഭാഗം 4 – UPSC പ്രിലിംസ് (Prelims) MCQs
GS Paper II | ഇന്ത്യൻ ഭരണസംവിധാനം | മൗലിക അവകാശങ്ങൾ | UPSC | Kerala PSC
MCQ 1
മൗലിക അവകാശങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഏത് ഭാഗത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്?
- ഭാഗം II
- ഭാഗം III
- ഭാഗം IV
- ഭാഗം IVA
ഉത്തരം: B) ഭാഗം III
MCQ 2
മൗലിക അവകാശങ്ങൾ ഏത് അനുച്ഛേദങ്ങളിലാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്?
- 10–20
- 12–35
- 36–51
- 51A
ഉത്തരം: B) അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35
MCQ 3
അനുച്ഛേദം 14 എന്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്?
- അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യം
- നിയമത്തിന് മുന്നിലെ സമത്വം
- വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം
- മതസ്വാതന്ത്ര്യം
ഉത്തരം: B) നിയമത്തിന് മുന്നിലെ സമത്വം
MCQ 4
അനുച്ഛേദം 21 എന്താണ് ഉറപ്പുനൽകുന്നത്?
- വോട്ടവകാശം
- സ്വത്തവകാശം
- ജീവിക്കാനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള അവകാശം
- തൊഴിലിനുള്ള അവകാശം
ഉത്തരം: C) ജീവിക്കാനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള അവകാശം
MCQ 5
ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർ "ഭരണഘടനയുടെ ഹൃദയവും ആത്മാവും" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച അനുച്ഛേദം ഏതാണ്?
- അനുച്ഛേദം 19
- അനുച്ഛേദം 21
- അനുച്ഛേദം 32
- അനുച്ഛേദം 51A
ഉത്തരം: C) അനുച്ഛേദം 32
MCQ 6
സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശം (Right to Privacy) മൗലിക അവകാശമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച സുപ്രീം കോടതി കേസ് ഏതാണ്?
- Kesavananda Bharati
- Maneka Gandhi
- K. S. Puttaswamy
- Golaknath
ഉത്തരം: C) K. S. Puttaswamy (2017)
MCQ 7
ചൂഷണത്തിനെതിരായ അവകാശം ഏത് അനുച്ഛേദങ്ങളിലാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്?
- 14–18
- 19–22
- 23–24
- 25–28
ഉത്തരം: C) അനുച്ഛേദങ്ങൾ 23–24
MCQ 8
വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം ഏത് അനുച്ഛേദത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്?
- അനുച്ഛേദം 19
- അനുച്ഛേദം 21A
- അനുച്ഛേദം 25
- അനുച്ഛേദം 29
ഉത്തരം: B) അനുച്ഛേദം 21A
MCQ 9
Maneka Gandhi കേസ് (1978) പ്രധാനമായും ഏത് അവകാശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്?
- സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശം
- ജീവിക്കാനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള അവകാശം
- മതസ്വാതന്ത്ര്യം
- സാംസ്കാരിക അവകാശങ്ങൾ
ഉത്തരം: B) ജീവിക്കാനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള അവകാശം
MCQ 10
മൗലിക അവകാശങ്ങളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം എന്താണ്?
- സർക്കാരിന്റെ അധികാരം വർധിപ്പിക്കുക
- പൗരന്മാരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുക
- പാർലമെന്റിന്റെ അധികാരം വർധിപ്പിക്കുക
- സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കുക
ഉത്തരം: B) പൗരന്മാരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുക
UPSC ദ്രുത റിവിഷൻ
- ഭാഗം III
- അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35
- അനുച്ഛേദം 14
- അനുച്ഛേദം 19
- അനുച്ഛേദം 21
- അനുച്ഛേദം 21A
- അനുച്ഛേദം 32
- Maneka Gandhi (1978)
- K. S. Puttaswamy (2017)
- Kesavananda Bharati (1973)
30 സെക്കൻഡ് റിവിഷൻ
ഭാഗം III • അനുച്ഛേദങ്ങൾ 12–35 • അനുച്ഛേദം 14 • അനുച്ഛേദം 19 • അനുച്ഛേദം 21 • അനുച്ഛേദം 21A • അനുച്ഛേദം 32 • Maneka Gandhi • K. S. Puttaswamy • മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ
No comments:
Post a Comment