స్పెషల్ టాపిక్ – భారత చరిత్ర సినాప్సిస్
UPSC Prelims History Revision | పేజీ 31
భారత చరిత్ర – పరిచయం
భారత చరిత్ర ప్రపంచంలో అత్యంత పురాతన మరియు విశాలమైన చరిత్రలలో ఒకటి. సంస్కృతి, నాగరికత, రాజ్యాలు మరియు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం భారత చరిత్రలో ముఖ్య అంశాలు.
ప్రాచీన భారత చరిత్ర
సింధు లోయ నాగరికత
సింధు లోయ నాగరికత భారతదేశపు తొలి పట్టణ నాగరికతగా గుర్తించబడింది.
ముఖ్య నగరాలు
- హరప్పా
- మోహెంజోదారో
- లోథాల్
- కాలిబంగన్
లోథాల్ ఓడరేవు పట్టణంగా ప్రసిద్ధి.
వేద కాలం
ఆర్యుల ఆగమనం తరువాత వేద సంస్కృతి అభివృద్ధి చెందింది.
ముఖ్య వేదాలు
- ఋగ్వేదం
- యజుర్వేదం
- సామవేదం
- అథర్వవేదం
ఋగ్వేదం అత్యంత ప్రాచీన వేదంగా భావించబడుతుంది.
మహాజనపదాలు
క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దంలో 16 మహాజనపదాలు ఏర్పడ్డాయి.
ముఖ్య మహాజనపదాలు
- మగధ
- కోసల
- వత్స
- అవంతి
మగధ సామ్రాజ్యం తరువాత శక్తివంతమైన రాజ్యంగా ఎదిగింది.
బౌద్ధం మరియు జైనం
బౌద్ధం
- గౌతమ బుద్ధుడు స్థాపకుడు
- Four Noble Truths
- అష్టాంగ మార్గం
జైనం
- మహావీరుడు 24వ తీర్థంకరుడు
- అహింస ప్రధాన సిద్ధాంతం
బౌద్ధం మరియు జైనం సామాజిక సంస్కరణలకు దోహదపడ్డాయి.
మౌర్య సామ్రాజ్యం
చంద్రగుప్త మౌర్యుడు మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.
అశోకుడు
- కళింగ యుద్ధం తరువాత బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించాడు
- ధర్మ ప్రచారం
- శాసనాల ద్వారా సందేశాలు
అశోకుని సింహ చిహ్నం భారత జాతీయ చిహ్నంగా స్వీకరించబడింది.
గుప్త సామ్రాజ్యం
గుప్త యుగాన్ని “భారత స్వర్ణయుగం” అంటారు.
ముఖ్య అంశాలు
- సాహిత్య అభివృద్ధి
- విజ్ఞాన శాస్త్ర అభివృద్ధి
- ఆర్యభటుడు
- కాళిదాసు
ఆర్యభటుడు ఖగోళ శాస్త్రవేత్తగా ప్రసిద్ధి.
దక్షిణ భారత రాజ్యాలు
- చోళులు
- చాళుక్యులు
- పల్లవులు
- కాకతీయులు
చోళులు సముద్ర వాణిజ్యంలో ప్రసిద్ధి చెందారు.
సంస్కృతి మరియు కళలు
భారతదేశం కళలు, సాహిత్యం మరియు నిర్మాణ శైలులకు ప్రసిద్ధి.
ముఖ్య నిర్మాణాలు
- సాంచి స్తూపం
- అజంతా గుహలు
- ఎల్లోరా గుహలు
- బృహదీశ్వర ఆలయం
అజంతా గుహలు బౌద్ధ చిత్రకళకు ప్రసిద్ధి.
త్వరిత రివిజన్
- Harappa → పట్టణ నాగరికత
- Rigveda → ప్రాచీన వేదం
- Ashoka → బౌద్ధ ధర్మ ప్రచారం
- Gupta Age → స్వర్ణయుగం
- Lothal → ఓడరేవు పట్టణం
Mind Map – Ancient Indian History
-
Ancient India
- Indus Valley Civilization
- Vedic Age
- Mahajanapadas
- Buddhism & Jainism
- Mauryan Empire
- Gupta Empire
Shaktimatha Learning
Telugu History Synopsis
No comments:
Post a Comment