స్పెషల్ టాపిక్ – భారత చరిత్ర సినాప్సిస్
UPSC Prelims History Revision | పేజీ 32
మధ్యయుగ భారత చరిత్ర – పరిచయం
ప్రాచీన భారత చరిత్ర తరువాత మధ్యయుగ కాలంలో భారతదేశంలో అనేక రాజ్యాలు మరియు సామ్రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. ఈ కాలంలో సంస్కృతి, కళలు, సాహిత్యం మరియు వాణిజ్యం అభివృద్ధి చెందాయి.
దిల్లీ సుల్తానులు
1206లో దిల్లీ సుల్తానుల పాలన ప్రారంభమైంది. ముస్లిం పాలన భారతదేశంలో స్థిరపడింది.
ప్రధాన వంశాలు
- మమలూక్ వంశం
- ఖిల్జీ వంశం
- తుగ్లక్ వంశం
- లోధీ వంశం
అలౌద్దీన్ ఖిల్జీ మార్కెట్ సంస్కరణలకు ప్రసిద్ధి.
మొఘల్ సామ్రాజ్యం
1526లో బాబర్ పానిపట్ యుద్ధంలో గెలిచి మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.
ముఖ్య మొఘల్ చక్రవర్తులు
- బాబర్
- హుమాయూన్
- అక్బర్
- జహంగీర్
- షాజహాన్
- ఔరంగజేబ్
అక్బర్
అక్బర్ గొప్ప మొఘల్ పాలకుడిగా ప్రసిద్ధి. సామరస్య విధానాలను అనుసరించాడు.
ముఖ్య అంశాలు
- Din-i-Ilahi స్థాపన
- మాన్సబ్దారీ వ్యవస్థ
- సుల్హ్-ఇ-కుల్ విధానం
అక్బర్ కాలంలో కళలు మరియు సాహిత్యం అభివృద్ధి చెందాయి.
షాజహాన్
షాజహాన్ కాలం మొఘల్ నిర్మాణ కళకు ప్రసిద్ధి.
ముఖ్య నిర్మాణాలు
- తాజ్ మహల్
- ఎర్రకోట
- జామా మసీదు
తాజ్ మహల్ UNESCO World Heritage Site.
భక్తి ఉద్యమం
భక్తి ఉద్యమం సామాజిక మరియు ఆధ్యాత్మిక సంస్కరణలకు దోహదపడింది.
ముఖ్య భక్తి సంతులు
- రామానుజాచార్యులు
- కబీర్
- గురు నానక్
- మీరాబాయి
- చైతన్య మహాప్రభు
భక్తి ఉద్యమం కుల వ్యవస్థను వ్యతిరేకించింది.
సూఫీ ఉద్యమం
సూఫీ సంతులు ప్రేమ, సహనం మరియు మానవతా విలువలను ప్రచారం చేశారు.
ముఖ్య సూఫీ సంతులు
- ఖ్వాజా మొయినుద్దీన్ చిష్తీ
- నిజాముద్దీన్ ఔలియా
సూఫీ ఉద్యమం హిందూ-ముస్లిం సామరస్యానికి దోహదపడింది.
విజయనగర సామ్రాజ్యం
దక్షిణ భారతదేశంలో విజయనగర సామ్రాజ్యం గొప్ప హిందూ రాజ్యంగా ఎదిగింది.
ముఖ్య పాలకులు
- హరిహరుడు
- బుక్కరాయలు
- శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తెలుగు సాహిత్యాభివృద్ధికి దోహదపడ్డారు.
మరాఠా సామ్రాజ్యం
శివాజీ మరాఠా సామ్రాజ్య స్థాపకుడు.
ముఖ్య అంశాలు
- గెరిల్లా యుద్ధ పద్ధతి
- అష్టప్రధాన మండలి
- రాయగఢ్ రాజధాని
శివాజీ స్వరాజ్య స్థాపనకు కృషి చేశారు.
మధ్యయుగ కళలు మరియు నిర్మాణాలు
- తాజ్ మహల్
- కుతుబ్ మినార్
- గోల్గుంబజ్
- హంపి దేవాలయాలు
హంపి విజయనగర సామ్రాజ్యపు రాజధాని.
త్వరిత రివిజన్
- 1526 → మొదటి పానిపట్ యుద్ధం
- Akbar → Din-i-Ilahi
- Shah Jahan → Taj Mahal
- Shivaji → మరాఠా సామ్రాజ్యం
- Krishnadevaraya → తెలుగు సాహిత్యాభివృద్ధి
Mind Map – Medieval Indian History
-
Medieval India
- Delhi Sultanate
- Mughal Empire
- Bhakti Movement
- Sufi Movement
- Vijayanagara Empire
- Maratha Empire
Shaktimatha Learning
Telugu History Synopsis
No comments:
Post a Comment