UPSC Prelims Special – Modern India Synopsis | Kannada | Page 2
UPSC • KPSC • SSC • Banking • Railway • Competitive Exams
Shaktimatha Learning
1. ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧ – 1757
ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿದ ಯುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು.
ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
- 1757 – ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧ
- ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲಾ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದರು
- ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಯಕ
- ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ದ್ರೋಹದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನೆರವು
ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.
2. ಬಕ್ಸರ್ ಯುದ್ಧ – 1764
ಬಕ್ಸರ್ ಯುದ್ಧವು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು
- ಮೀರ್ ಕಾಸಿಂ
- ಶುಜಾ ಉದ್ ದೌಲಾ
- ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಶಾಹ್ ಆಲಂ II
- ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ
ಫಲಿತಾಂಶ
- ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯ
- ಬೆಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಳ
- ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ
1765ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬೆಂಗಾಳದ ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.
3. ದ್ವಂದ್ವ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಬೆಂಗಾಳದಲ್ಲಿ Dual Government System ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.
ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
- ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ – ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿಯಂತ್ರಣ
- ಆಡಳಿತ – ನವಾಬರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ
- ಜನರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆಭಾರ
Dual Government System ಜನರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
4. ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್
ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದರು.
ಮುಖ್ಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು
- ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
- ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು
- ಆದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ
1773ರ Regulating Act ಮೂಲಕ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆ ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
5. ಪಿಟ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಯ್ದೆ – 1784
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು East India Company ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
- Board of Control ಸ್ಥಾಪನೆ
- ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ
- Company ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚಳ
Pitt’s India Act ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು.
Quick Revision Points
- 1757 – ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧ
- 1764 – ಬಕ್ಸರ್ ಯುದ್ಧ
- 1765 – ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕುಗಳು
- ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ – ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್
- 1784 – ಪಿಟ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಯ್ದೆ
Practice MCQ
ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು?
- A) 1764
- B) 1757
- C) 1773
- D) 1784
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) 1757
Read Smart • Revise Fast • Crack UPSC & KPSC
Shaktimatha Learning
Modern India • UPSC • KPSC • Competitive Exams
No comments:
Post a Comment