UPSC Prelims Special – Modern India Synopsis | Kannada | Page 2

UPSC • KPSC • SSC • Banking • Railway • Competitive Exams

Shaktimatha Learning

---

1. ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧ – 1757

ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿದ ಯುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

• 1757 – ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧ
• ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲಾ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದರು
• ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಯಕ
• ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ದ್ರೋಹದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನೆರವು

ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.

---

2. ಬಕ್ಸರ್ ಯುದ್ಧ – 1764

ಬಕ್ಸರ್ ಯುದ್ಧವು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು

• ಮೀರ್ ಕಾಸಿಂ
• ಶುಜಾ ಉದ್ ದೌಲಾ
• ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಶಾಹ್ ಆಲಂ II
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ

ಫಲಿತಾಂಶ

• ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯ
• ಬೆಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಳ
• ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ

1765ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬೆಂಗಾಳದ ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.

---

3. ದ್ವಂದ್ವ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಬೆಂಗಾಳದಲ್ಲಿ Dual Government System ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

• ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ – ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿಯಂತ್ರಣ
• ಆಡಳಿತ – ನವಾಬರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ
• ಜನರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆಭಾರ

Dual Government System ಜನರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

---

4. ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್

ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದರು.

ಮುಖ್ಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
• ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು
• ಆದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ

1773ರ Regulating Act ಮೂಲಕ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆ ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

---

5. ಪಿಟ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಯ್ದೆ – 1784

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು East India Company ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

• Board of Control ಸ್ಥಾಪನೆ
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ
• Company ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚಳ

Pitt’s India Act ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು.

---

Quick Revision Points

• 1757 – ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧ
• 1764 – ಬಕ್ಸರ್ ಯುದ್ಧ
• 1765 – ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕುಗಳು
• ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ – ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್
• 1784 – ಪಿಟ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಯ್ದೆ

---

Practice MCQ

ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು?

• A) 1764
• B) 1757
• C) 1773
• D) 1784

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) 1757

---

Read Smart • Revise Fast • Crack UPSC & KPSC

Shaktimatha Learning
Modern India • UPSC • KPSC • Competitive Exams