UPSC Prelims Special Modern India Synopsis | Kannada | Page

 

UPSC Prelims Special – Modern India Synopsis | Kannada | Page 4

UPSC • KPSC • SSC • Banking • Railway • Competitive Exams

Shaktimatha Learning

---

1. 1857ರ ಮಹಾ ದಂಗೆ

1857ರ ದಂಗೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ದೊಡ್ಡ ಹೋರಾಟವಾಗಿತ್ತು.

ದಂಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು

• ರಾಜಕೀಯ ಅಸಮಾಧಾನ
• ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆ
• ಸೈನಿಕರ ಅಸಮಾಧಾನ
• ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣಗಳು

ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು

• ಬಹಾದೂರ್ ಶಾ II
• ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ
• ತಾಂತ್ಯಾ ಟೋಪೆ
• ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ್

1857ರ ದಂಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು.

---

2. 1858ರ ಭಾರತ ಆಡಳಿತ ಕಾಯ್ದೆ

1857ರ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು East India Company ಆಡಳಿತವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಭಾರತವನ್ನು ನೇರ ಆಡಳಿತದಡಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

• East India Company ಆಡಳಿತ ಅಂತ್ಯ
• ಭಾರತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ರೌನ್ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂತು
• ವೈಸ್ರಾಯ್ ಹುದ್ದೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು
• ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಮೊದಲ ವೈಸ್ರಾಯ್

1858ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ರೌನ್ ಭಾರತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿತು.

---

3. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಗಳು

19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.

ರಾಜಾ ರಾಮಮೋಹನ ರಾಯ್

• ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ ಸ್ಥಾಪನೆ
• ಸತಿ ಪದ್ಧತಿ ವಿರೋಧ
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ

ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ

• ಆರ್ಯ ಸಮಾಜ ಸ್ಥಾಪನೆ
• ವೇದಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಗೆ ಒತ್ತು

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.

---

4. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆ

1885ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

• 1885 – INC ಸ್ಥಾಪನೆ
• ಎ.ಒ. ಹ್ಯೂಮ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ
• ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನ – ಬಾಂಬೆ
• ವೊಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ – ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ

INC ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಯಿತು.

---

5. ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ

1905ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿಯ ಅಂಶಗಳು

• ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತುಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರ
• ಸ್ವದೇಶಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಳಕೆ
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಚಳವಳಿ
• ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿ ಜಾಗೃತಿ

ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು.

---

Quick Revision Points

• 1857 – ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ
• 1858 – ಭಾರತ ಆಡಳಿತ ಕಾಯ್ದೆ
• ರಾಜಾ ರಾಮಮೋಹನ ರಾಯ್ – ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ
• 1885 – INC ಸ್ಥಾಪನೆ
• 1905 – ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ

---

Practice MCQ

ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು?

• A) 1857
• B) 1885
• C) 1905
• D) 1919

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) 1885

---

Read Smart • Revise Fast • Crack UPSC & KPSC

Shaktimatha Learning
Modern India • UPSC • KPSC • Competitive Exams