శక్తిమాత లెర్నింగ్ | డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ 2026 | భారత న్యాయవ్యవస్థ ప్రత్యేక అంశం | UPSC మెయిన్స్ ప్రశ్నలు & సమాధానాలు | ప్రిలిమ్స్ MCQs | పేజీ 3

 

పేజీ 3 – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

తేదీ : 26 జూన్ 2026

భాగం – 1 : డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

1. గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్

భారత్ పరిశుభ్రమైన ఇంధన భవిష్యత్తు కోసం గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి మరియు వినియోగాన్ని ప్రోత్సహిస్తోంది. ఇది కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించడంతో పాటు శక్తి స్వావలంబనకు దోహదపడుతుంది.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• పునరుత్పాదక ఇంధనం
• వాతావరణ మార్పు
• జాతీయ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్

2. సెమీకండక్టర్ తయారీ

దేశీయ సెమీకండక్టర్ తయారీ సామర్థ్యాన్ని పెంచేందుకు పెట్టుబడులు, ఆధునిక సాంకేతికత మరియు అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఇది ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగానికి కీలకమైనది.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• Science & Technology
• Make in India
• Electronics Manufacturing

3. జల సంరక్షణ

వర్షపు నీటి సంరక్షణ, భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ మరియు సమర్థవంతమైన నీటి నిర్వహణ ద్వారా భవిష్యత్ నీటి భద్రతను బలోపేతం చేసే కార్యక్రమాలు కొనసాగుతున్నాయి.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• నీటి వనరులు
• పర్యావరణం
• సుస్థిర అభివృద్ధి

4. నైపుణ్యాభివృద్ధి (Skill Development)

యువతకు పరిశ్రమల అవసరాలకు అనుగుణంగా సాంకేతిక, డిజిటల్ మరియు వృత్తిపరమైన నైపుణ్యాలను అందించేందుకు నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు అమలులో ఉన్నాయి.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• ఉపాధి
• మానవ వనరుల అభివృద్ధి
• నైపుణ్య భారత్

5. విపత్తు నిర్వహణ

సహజ విపత్తులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొనేందుకు ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, సాంకేతిక ఆధారిత పర్యవేక్షణ మరియు సమాజ భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేస్తున్నారు.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• Disaster Management
• అంతర్గత భద్రత
• వాతావరణ అనుకూలత

భాగం – 2 : ప్రత్యేక అంశం

భారత న్యాయవ్యవస్థ (Indian Judiciary)

భారత న్యాయవ్యవస్థ రాజ్యాంగానికి సంరక్షకురాలిగా, చట్ట పాలనను నిర్ధారించే స్వతంత్ర సంస్థగా పనిచేస్తుంది. ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరుల హక్కులను పరిరక్షించడం మరియు రాజ్యాంగ విలువలను కాపాడడం దీని ప్రధాన బాధ్యత.

నిర్మాణం

• సుప్రీంకోర్టు (Supreme Court)
• హైకోర్టులు (High Courts)
• జిల్లా మరియు దిగువ కోర్టులు

ఈ మూడు స్థాయిలతో భారత న్యాయవ్యవస్థ నిర్మితమైంది.

ప్రధాన విధులు

• రాజ్యాంగ పరిరక్షణ.
• ప్రాథమిక హక్కుల రక్షణ.
• చట్టాల రాజ్యాంగబద్ధతను పరిశీలించడం (Judicial Review).
• కేంద్ర–రాష్ట్ర వివాదాల పరిష్కారం.
• ప్రజలకు న్యాయం అందించడం.
• ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యాల (PIL) విచారణ.

ముఖ్యమైన అధికారాలు

అధికారం	వివరణ
Judicial Review	చట్టాలు రాజ్యాంగానికి అనుగుణంగా ఉన్నాయా లేదా పరిశీలించడం.
Judicial Activism	ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం న్యాయవ్యవస్థ చురుకైన పాత్ర పోషించడం.
PIL	ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం కోర్టును ఆశ్రయించే అవకాశం.
Writ Jurisdiction	ప్రాథమిక హక్కుల రక్షణ కోసం రిట్‌లు జారీ చేసే అధికారం.

UPSC దృష్టిలో ముఖ్యాంశాలు

• సుప్రీంకోర్టు అధికారాలు.
• హైకోర్టుల అధికార పరిధి.
• Judicial Review.
• Judicial Activism.
• Public Interest Litigation (PIL).
• కోర్టుల స్వతంత్రత.
• ప్రాథమిక హక్కుల పరిరక్షణ.

త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Revision)

• భారత న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్ర రాజ్యాంగ సంస్థ.
• సుప్రీంకోర్టు భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం.
• Judicial Review – చట్టాల రాజ్యాంగబద్ధత పరిశీలన.
• PIL – ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం.
• ప్రాథమిక హక్కుల రక్షణ న్యాయవ్యవస్థ ముఖ్య బాధ్యత.

భాగం – 3 : UPSC ప్రధాన పరీక్ష ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు

ప్రశ్న – 1 (10 మార్కులు)

"భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం :

భారత న్యాయవ్యవస్థ రాజ్యాంగానికి సంరక్షకురాలిగా పనిచేస్తూ చట్టపాలనను నిర్ధారిస్తుంది. ఇది శాసన, కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థల మధ్య సమతుల్యతను కాపాడుతూ ప్రజల హక్కులను రక్షిస్తుంది.

స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ ప్రాముఖ్యత :

• రాజ్యాంగ పరిరక్షణ.
• ప్రాథమిక హక్కుల రక్షణ.
• చట్టపాలన (Rule of Law) అమలు.
• ప్రభుత్వ అధికారాలపై రాజ్యాంగ నియంత్రణ.
• ప్రజాస్వామ్య విలువల పరిరక్షణ.
• నిష్పాక్షిక న్యాయ వ్యవస్థ ద్వారా ప్రజల విశ్వాసం పెంపు.

ప్రస్తుత సవాళ్లు :

• పెండింగ్ కేసుల సంఖ్య అధికంగా ఉండటం.
• న్యాయమూర్తుల ఖాళీలు.
• న్యాయ ప్రక్రియ ఆలస్యం.
• న్యాయ సేవల ఖర్చు.

ముందుకు మార్గం :

• ఈ-కోర్టుల విస్తరణ.
• ఖాళీలను త్వరగా భర్తీ చేయడం.
• ప్రత్యామ్నాయ వివాద పరిష్కార వ్యవస్థల ప్రోత్సాహం.
• సాంకేతికత వినియోగం పెంపు.

ముగింపు :

స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ ప్రజాస్వామ్యానికి రక్షణ కవచం. సమర్థవంతమైన న్యాయ వ్యవస్థ ద్వారా రాజ్యాంగ విలువలు మరియు పౌరుల హక్కులు సుస్థిరంగా పరిరక్షించబడతాయి.

ప్రశ్న – 2 (15 మార్కులు)

"ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (Public Interest Litigation - PIL) భారత న్యాయవ్యవస్థలో సామాజిక న్యాయ సాధనకు ఎలా దోహదపడింది? విశ్లేషించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం :

ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (PIL) ద్వారా ప్రజా ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన అంశాలను ఏ వ్యక్తి లేదా సంస్థ అయినా న్యాయస్థానం దృష్టికి తీసుకురావచ్చు. ఇది సామాజిక న్యాయ సాధనకు ముఖ్యమైన సాధనంగా మారింది.

ప్రయోజనాలు :

• బలహీన వర్గాల హక్కుల పరిరక్షణ.
• పర్యావరణ పరిరక్షణ.
• మానవ హక్కుల రక్షణ.
• ప్రభుత్వ జవాబుదారీతనం పెంపు.
• సామాజిక న్యాయ విస్తరణ.

సవాళ్లు :

• అనవసర PILల దాఖలు.
• రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం వినియోగం.
• న్యాయస్థానాలపై అదనపు భారం.

సూచనలు :

• నిజమైన ప్రజా ప్రయోజన కేసులకు ప్రాధాన్యం.
• దుర్వినియోగాన్ని నిరోధించే మార్గదర్శకాలు.
• వేగవంతమైన విచారణ వ్యవస్థ.

ముగింపు :

PIL భారత ప్రజాస్వామ్యంలో సామాజిక న్యాయాన్ని బలోపేతం చేసిన శక్తివంతమైన న్యాయ సాధనం. బాధ్యతాయుత వినియోగం ద్వారా ఇది ప్రజల హక్కులను మరింత సమర్థవంతంగా రక్షిస్తుంది.

UPSC సమాధాన రచన సూచనలు

• పరిచయం సంక్షిప్తంగా మరియు అంశానికి అనుగుణంగా రాయండి.
• ఉపశీర్షికలతో సమాధానాన్ని విభజించండి.
• రాజ్యాంగ అధికరణలు, సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు, కమిటీలు అవసరమైతే పేర్కొనండి.
• ప్రస్తుత ఉదాహరణలు మరియు ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలను చేర్చండి.
• సమతుల్య విశ్లేషణతో సానుకూల ముగింపును ఇవ్వండి.

భాగం – 4 : UPSC ప్రిలిమ్స్ MCQs

ప్రశ్న 1

భారత రాజ్యాంగానికి సంరక్షకురాలిగా ఏ సంస్థను పరిగణిస్తారు?

1. పార్లమెంట్
2. సుప్రీంకోర్టు
3. ఎన్నికల సంఘం
4. నీతి ఆయోగ్

సరైన సమాధానం : B) సుప్రీంకోర్టు

ప్రశ్న 2

Judicial Review యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?

1. బడ్జెట్ ఆమోదం
2. చట్టాల రాజ్యాంగబద్ధతను పరిశీలించడం
3. ఎన్నికలు నిర్వహించడం
4. విదేశాంగ విధానం రూపొందించడం

సరైన సమాధానం : B) చట్టాల రాజ్యాంగబద్ధతను పరిశీలించడం

ప్రశ్న 3

PIL యొక్క పూర్తి రూపం ఏమిటి?

1. Public Information Law
2. Public Interest Litigation
3. Personal Interest Litigation
4. Public International Law

సరైన సమాధానం : B) Public Interest Litigation

ప్రశ్న 4

జాతీయ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్ ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?

1. బొగ్గు ఉత్పత్తి పెంపు
2. పరిశుభ్రమైన ఇంధన వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం
3. పెట్రోలియం దిగుమతులు పెంచడం
4. అణుశక్తి ఉత్పత్తి పెంచడం

సరైన సమాధానం : B) పరిశుభ్రమైన ఇంధన వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం

ప్రశ్న 5

విపత్తు నిర్వహణలో ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?

1. పన్నుల వసూళ్లు పెంచడం
2. ప్రాణ మరియు ఆస్తి నష్టాలను తగ్గించడం
3. పరిశ్రమల స్థాపన
4. ఎగుమతులను పెంచడం

సరైన సమాధానం : B) ప్రాణ మరియు ఆస్తి నష్టాలను తగ్గించడం

త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Revision)

• సుప్రీంకోర్టు – భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం.
• Judicial Review – చట్టాల రాజ్యాంగబద్ధతను పరిశీలించే అధికారం.
• PIL – ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం.
• గ్రీన్ హైడ్రోజన్ – పరిశుభ్రమైన ఇంధన వనరు.
• సెమీకండక్టర్ – ఆధునిక ఎలక్ట్రానిక్స్‌కు కీలకం.
• జల సంరక్షణ – సుస్థిర అభివృద్ధికి అవసరం.
• నైపుణ్యాభివృద్ధి – ఉపాధి అవకాశాల పెంపు.
• విపత్తు నిర్వహణ – ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు కీలకం.

ఈరోజు ప్రేరణ

"జ్ఞానం సంపాదించడం ఒక ప్రయాణం... ప్రతిరోజూ ఒక అడుగు ముందుకు వేస్తే, విజయం మీ గమ్యస్థానమవుతుంది."

శక్తిమాత లెర్నింగ్

Premium Telugu Educational Ecosystem

Daily Current Affairs | Special Topics | UPSC Mains | UPSC Prelims MCQs

Designed for UPSC • APPSC • TSPSC • Groups • SSC • Banking • All Competitive Examinations

---

© 2026 Shaktimatha Learning. All Rights Reserved.