శక్తిమాత లెర్నింగ్ | డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ 2026 | భారత పార్లమెంట్ ప్రత్యేక అంశం | UPSC మెయిన్స్ ప్రశ్నలు & సమాధానాలు | ప్రిలిమ్స్ MCQs | పేజీ 2

 

పేజీ 2 – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

తేదీ : 26 జూన్ 2026

భాగం – 1 : డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

1. బ్లూ ఎకానమీ (Blue Economy)

సముద్ర వనరులను పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడుతూ ఆర్థికాభివృద్ధికి వినియోగించే విధానాన్ని బ్లూ ఎకానమీ అంటారు. సముద్ర రవాణా, మత్స్య సంపద, తీర పర్యాటకం మరియు సముద్ర పునరుత్పాదక ఇంధనం దీని ప్రధాన రంగాలు.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ
• పర్యావరణ పరిరక్షణ
• సముద్ర భద్రత
• సుస్థిర అభివృద్ధి

2. డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI)

డిజిటల్ గుర్తింపు, డిజిటల్ చెల్లింపులు మరియు ప్రభుత్వ సేవలను ప్రజలకు వేగంగా, పారదర్శకంగా అందించేందుకు డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• ఈ-గవర్నెన్స్
• డిజిటల్ ఇండియా
• సమగ్ర డిజిటల్ సేవలు

3. ఆహార భద్రత

వ్యవసాయ ఉత్పాదకత పెంపు, పోషకాహారం, ఆహార నిల్వ వ్యవస్థల బలోపేతం మరియు ఆహార పంపిణీ సమర్థవంతంగా నిర్వహించడం ద్వారా దేశంలో ఆహార భద్రతను మెరుగుపరచే చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• వ్యవసాయం
• ఆహార భద్రత
• ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ

4. సైబర్ భద్రత

డిజిటల్ లావాదేవీలు మరియు ఆన్‌లైన్ సేవలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో సైబర్ దాడులను అరికట్టేందుకు ఆధునిక భద్రతా వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేస్తున్నారు.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• అంతర్గత భద్రత
• సైబర్ నేరాలు
• డేటా భద్రత

5. మహిళల ఆర్థిక సాధికారత

మహిళలకు నైపుణ్యాభివృద్ధి, స్వయం ఉపాధి అవకాశాలు, బ్యాంకింగ్ సేవలు మరియు ఆర్థిక సహాయం అందించడం ద్వారా వారి ఆర్థిక భాగస్వామ్యాన్ని పెంచేందుకు వివిధ కార్యక్రమాలు అమలులో ఉన్నాయి.

UPSC ప్రాముఖ్యత :
• మహిళా సాధికారత
• సామాజిక న్యాయం
• సమగ్ర అభివృద్ధి

భాగం – 2 : ప్రత్యేక అంశం

భారత పార్లమెంట్ (Indian Parliament)

భారత పార్లమెంట్ దేశ అత్యున్నత శాసన వ్యవస్థ. భారత ప్రజాస్వామ్యానికి కేంద్ర బిందువుగా పనిచేస్తూ చట్టాల రూపకల్పన, ప్రభుత్వంపై నియంత్రణ, ప్రజా సమస్యల పరిష్కారం మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థ పర్యవేక్షణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

పార్లమెంట్ నిర్మాణం

• రాష్ట్రపతి (President)
• లోక్‌సభ (House of the People)
• రాజ్యసభ (Council of States)

ఈ మూడు కలిసి భారత పార్లమెంట్‌ను ఏర్పరుస్తాయి.

పార్లమెంట్ ప్రధాన అధికారాలు

• కొత్త చట్టాలను రూపొందించడం.
• కేంద్ర బడ్జెట్‌ను పరిశీలించి ఆమోదించడం.
• ప్రభుత్వాన్ని జవాబుదారీగా ఉంచడం.
• జాతీయ ప్రాధాన్యత అంశాలపై చర్చించడం.
• రాజ్యాంగ సవరణలను ఆమోదించడం.
• అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలపై చర్చించడం.

లోక్‌సభ – రాజ్యసభ తేడాలు

లోక్‌సభ	రాజ్యసభ
ప్రజలచే నేరుగా ఎన్నిక	రాష్ట్ర శాసనసభ సభ్యులచే ఎన్నిక
గరిష్టంగా 552 మంది సభ్యులు	గరిష్టంగా 250 మంది సభ్యులు
పదవీకాలం – 5 సంవత్సరాలు	శాశ్వత సభ (ప్రతి 2 సంవత్సరాలకు 1/3 మంది పదవీ విరమణ)
ధన బిల్లులకు ప్రత్యేక అధికారం	ధన బిల్లులపై పరిమిత అధికారం

UPSC దృష్టిలో ముఖ్యాంశాలు

• ప్రశ్నోత్తర సమయం (Question Hour)
• జీరో అవర్ (Zero Hour)
• పార్లమెంటరీ కమిటీలు
• ధన బిల్లు (Money Bill)
• సాధారణ బిల్లు (Ordinary Bill)
• రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు
• సంయుక్త సమావేశం (Joint Sitting)

UPSC మెయిన్స్ కోసం ముఖ్య విశ్లేషణ

సమర్థవంతమైన పార్లమెంట్ ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది. నాణ్యమైన చర్చలు, చట్టాలపై సమగ్ర పరిశీలన, కమిటీల సమర్థవంతమైన పని, ప్రజా ప్రయోజనాల పరిరక్షణ ద్వారా సుస్థిర పాలన సాధ్యమవుతుంది.

త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Revision)

• భారత పార్లమెంట్ = రాష్ట్రపతి + లోక్‌సభ + రాజ్యసభ
• ధన బిల్లు ముందుగా లోక్‌సభలో ప్రవేశపెడతారు.
• రాజ్యసభ శాశ్వత సభ.
• ప్రశ్నోత్తర సమయం – ప్రభుత్వ జవాబుదారీతనానికి ముఖ్య సాధనం.
• జీరో అవర్ – ప్రజా సమస్యలను వెంటనే లేవనెత్తే అవకాశం.

భాగం – 3 : UPSC ప్రధాన పరీక్ష ప్రశ్నలు & నమూనా సమాధానాలు

ప్రశ్న – 1 (10 మార్కులు)

"భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో పార్లమెంట్ పాత్రను విశ్లేషించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం :

భారత పార్లమెంట్ దేశ అత్యున్నత శాసన వ్యవస్థ. ప్రజలచే ఎన్నికైన ప్రతినిధుల ద్వారా చట్టాలను రూపొందించడం, ప్రభుత్వాన్ని జవాబుదారీగా ఉంచడం మరియు ప్రజాస్వామ్య విలువలను పరిరక్షించడం దీని ప్రధాన బాధ్యత.

పార్లమెంట్ ప్రధాన పాత్ర :

• చట్టాల రూపకల్పన.
• కేంద్ర బడ్జెట్ పరిశీలన మరియు ఆమోదం.
• ప్రభుత్వంపై నియంత్రణ.
• ప్రజా సమస్యలపై చర్చ.
• రాజ్యాంగ సవరణలు.
• జాతీయ విధానాలపై నిర్ణయాలు.

సవాళ్లు :

• సభా అంతరాయాలు.
• చర్చ సమయం తగ్గడం.
• బిల్లులపై పరిమిత పరిశీలన.
• పార్లమెంటరీ కమిటీలకు తగిన ప్రాధాన్యం లేకపోవడం.

ముందుకు మార్గం :

• నాణ్యమైన చర్చలను ప్రోత్సహించడం.
• కమిటీ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం.
• సాంకేతికత ఆధారిత పార్లమెంటరీ విధానాలు.
• ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం.

ముగింపు :

సమర్థవంతమైన పార్లమెంట్ ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణకు, పారదర్శక పాలనకు మరియు సమగ్ర అభివృద్ధికి కీలకమైన సంస్థ.

ప్రశ్న – 2 (15 మార్కులు)

"డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) భారత పరిపాలనను ఎలా రూపాంతరం చేస్తోంది? ప్రయోజనాలు మరియు సవాళ్లను విశ్లేషించండి."

నమూనా సమాధానం

పరిచయం :

డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) అనేది డిజిటల్ గుర్తింపు, డిజిటల్ చెల్లింపులు మరియు ప్రభుత్వ సేవలను వేగవంతంగా, పారదర్శకంగా ప్రజలకు అందించే సమగ్ర డిజిటల్ వ్యవస్థ.

ప్రయోజనాలు :

• ప్రభుత్వ సేవల వేగవంతమైన అందుబాటు.
• ఆర్థిక సమగ్రత.
• డిజిటల్ చెల్లింపుల విస్తరణ.
• అవినీతి తగ్గింపు.
• పారదర్శక పరిపాలన.
• గ్రామీణ ప్రాంతాలకు సేవల విస్తరణ.

సవాళ్లు :

• డిజిటల్ విభజన.
• సైబర్ భద్రతా సమస్యలు.
• డేటా గోప్యత.
• డిజిటల్ అక్షరాస్యత లోపం.

ముందుకు మార్గం :

• డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ.
• బలమైన డేటా రక్షణ చట్టాలు.
• సైబర్ భద్రత బలోపేతం.
• ప్రజల్లో డిజిటల్ అవగాహన పెంపు.

ముగింపు :

సురక్షితమైన, సమగ్ర మరియు ప్రజా కేంద్రిత డిజిటల్ వ్యవస్థ ద్వారా సమర్థవంతమైన పరిపాలనను సాధించవచ్చు.

UPSC సమాధాన రచన సూచనలు

• సమాధానాన్ని పరిచయం, ప్రధాన భాగం, ముగింపుగా విభజించండి.
• ఉపశీర్షికలను ఉపయోగించండి.
• అవసరమైన చోట రాజ్యాంగ అధికరణలు, కమిటీలు మరియు ఉదాహరణలు పేర్కొనండి.
• ప్రస్తుత ఉదాహరణలు చేర్చండి.
• డేటా, నివేదికలు, ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలను అవసరమైతే ప్రస్తావించండి.
• సానుకూల మరియు సమతుల్య ముగింపుతో సమాధానాన్ని పూర్తి చేయండి.