ప్రపంచ వ్యవహారాలు, అంతర్జాతీయ సంబంధాలు మరియు సుస్థిర అభివృద్ధి
21వ శతాబ్దంలో ప్రపంచ దేశాలు ఆర్థిక, రాజకీయ, సాంకేతిక మరియు పర్యావరణ పరమైన అంశాల ద్వారా పరస్పర అనుసంధానమై ఉన్నాయి. అంతర్జాతీయ సంబంధాలు ప్రపంచ శాంతి, భద్రత, వాణిజ్యం మరియు అభివృద్ధికి కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
భారత విదేశాంగ విధాన ముఖ్యాంశాలు
- పొరుగు దేశాలతో సహకారం
- Act East Policy
- Global South దేశాల ప్రయోజనాల పరిరక్షణ
- బహుపాక్షిక దౌత్య సంబంధాలు
- ఆర్థిక మరియు వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలు
భారతదేశం యొక్క గ్లోబల్ పాత్ర
- G20 నాయకత్వం
- BRICS సహకారం
- QUAD భాగస్వామ్యం
- ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్కరణలకు మద్దతు
- వాతావరణ న్యాయానికి మద్దతు
భారతదేశం ప్రపంచ శాంతి, అభివృద్ధి మరియు సమాన అవకాశాల కోసం కీలక స్వరంగా ఎదుగుతోంది.
సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (SDGs)
ఐక్యరాజ్యసమితి 2030 నాటికి సాధించాల్సిన 17 సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను ప్రకటించింది. పేదరిక నిర్మూలన, ఆకలి నివారణ, నాణ్యమైన విద్య, ఆరోగ్యం, పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు సమాన అభివృద్ధి వీటి ప్రధాన ఉద్దేశాలు.
ప్రధాన SDGs
- పేదరిక నిర్మూలన
- ఆకలి రహిత ప్రపంచం
- నాణ్యమైన విద్య
- లింగ సమానత్వం
- శుభ్రమైన నీరు
- వాతావరణ చర్యలు
- సుస్థిర నగరాలు
- ప్రపంచ భాగస్వామ్యాలు
భారతదేశం సాధించిన పురోగతి
- స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్
- జల్ జీవన్ మిషన్
- పునరుత్పాదక శక్తి విస్తరణ
- డిజిటల్ ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలు
- ఆర్థిక సమావేశం
UPSC మెయిన్స్ మోడల్ ప్రశ్నలు
ప్రశ్న 1
Global South దేశాల ప్రయోజనాల పరిరక్షణలో భారతదేశం పాత్రను విశ్లేషించండి.
సమాధానం:
భారతదేశం అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల అవసరాలను G20, BRICS మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి వేదికలపై ప్రస్తావిస్తూ Global South దేశాలకు బలమైన స్వరంగా నిలుస్తోంది.
ప్రశ్న 2
సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల సాధనలో భారతదేశం ఎదుర్కొంటున్న అవకాశాలు మరియు సవాళ్లను వివరించండి.
సమాధానం:
భారతదేశం డిజిటల్ పాలన, పరిశుభ్రత, పునరుత్పాదక శక్తి రంగాలలో పురోగతి సాధించింది. అయితే పేదరికం, వాతావరణ మార్పులు, ప్రాంతీయ అసమానతలు ఇంకా సవాళ్లుగా ఉన్నాయి.
ప్రశ్న 3
భారత విదేశాంగ విధానంలో QUAD మరియు BRICS ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
సమాధానం:
QUAD ఇండో-పసిఫిక్ భద్రతను బలోపేతం చేస్తే, BRICS అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ఆర్థిక సహకారాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
ప్రశ్న 4
వాతావరణ న్యాయం (Climate Justice) భావనను భారతదేశ దృష్టికోణంలో వివరించండి.
సమాధానం:
చారిత్రకంగా ఎక్కువ కాలుష్యం చేసిన దేశాలు ఎక్కువ బాధ్యత వహించాలి అనే భావనకు భారతదేశం మద్దతు ఇస్తుంది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఆర్థిక మరియు సాంకేతిక సహకారం అవసరమని భారతదేశం వాదిస్తుంది.
UPSC ప్రిలిమ్స్ నమూనా MCQs
1. Sustainable Development Goals (SDGs) ఎన్ని ఉన్నాయి?
A) 10 B) 15 C) 17 D) 20సమాధానం: C
2. QUADలో భారతదేశంతో పాటు ఉన్న దేశాలు ఏవి?
A) అమెరికా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియా B) చైనా, రష్యా, జపాన్ C) జర్మనీ, ఫ్రాన్స్, అమెరికా D) బ్రెజిల్, రష్యా, జపాన్సమాధానం: A
3. BRICSలో సభ్యదేశం కానిది ఏది?
A) భారత్ B) బ్రెజిల్ C) రష్యా D) జపాన్సమాధానం: D
4. SDG-13 దేనికి సంబంధించినది?
A) విద్య B) ఆరోగ్యం C) వాతావరణ చర్యలు D) పరిశ్రమసమాధానం: C
5. Global South అనే పదం దేనిని సూచిస్తుంది?
A) అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు B) అభివృద్ధి చెందుతున్న మరియు వర్ధమాన ఆర్థిక వ్యవస్థలు C) యూరోపియన్ దేశాలు D) ఉత్తర అమెరికా దేశాలుసమాధానం: B
6. Climate Justice భావన ప్రధానంగా దేనికి సంబంధించినది?
A) పర్యాటకం B) సమాన వాతావరణ బాధ్యతలు C) సైనిక సహకారం D) వాణిజ్య విధానంసమాధానం: B
No comments:
Post a Comment