Shaktimatha Learning | UPSC Civil Services Examination 2026 | Complete GS Course | ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSPs) | Daily Current Affairs | Special Topic | UPSC Mains Questions & Model Answers | UPSC Prelims MCQs | Page 4

 

Shaktimatha Learning

UPSC ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆ – 2026

Complete GS Course

ಪುಟ 4 • ಭಾಗ 1

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (Directive Principles of State Policy – DPSPs)

GS Paper II | ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆ | ಸಂವಿಧಾನ | UPSC | KPSC

ಇಂದಿನ ವಿಷಯ

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSPs) ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ IV (ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51) ರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ, ಸಮಾನತೆಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಮಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತತ್ವಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ದೇಶದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಾಗಿವೆ.

UPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಈ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವ

• UPSC Prelims ಮತ್ತು Mains ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ.
• GS Paper II ಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯ.
• ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ (Welfare State) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕ.
• ಮೌಲಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು DPSPs ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತವೆ.
• Essay ಹಾಗೂ Interview ಹಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ವಿವರ	ಮಾಹಿತಿ
ಭಾಗ	ಭಾಗ IV
ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು	36–51
ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದ ಮೂಲ	ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನ
ಸ್ವಭಾವ	ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳು
ಉದ್ದೇಶ	ಕಲ್ಯಾಣಮಯ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ

DPSPs ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳು

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ತತ್ವಗಳು
• ಗಾಂಧೀಯ ತತ್ವಗಳು
• ಉದಾರ-ಬೌದ್ಧಿಕ (Liberal-Intellectual) ತತ್ವಗಳು
• ಸಮಾನ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ಸಹಾಯ
• ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವರಾಜ್ಯ
• ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ

ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ DPSPs ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ

• ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ನಿರ್ಮಾಣ
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ
• ಒಳಗೊಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
• ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
• ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ
• ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಆಡಳಿತ
• ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತ

UPSC Value Addition

• ಭಾಗ IV – ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51.
• ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ.
• ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗದ ತತ್ವಗಳು.
• ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.
• ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ (1980) – ಮೌಲಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು DPSPs ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನ.

60 ಸೆಕೆಂಡಿನ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

ಭಾಗ IV • ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51 • ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನ • ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ • ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ • ಗಾಂಧೀಯ ತತ್ವಗಳು • ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ • ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ • ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ (1980)

ಭಾಗ 2 – ವಿಶೇಷ ವಿಷಯ

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (Directive Principles of State Policy – DPSPs)

GS Paper II | ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆ | ಸಂವಿಧಾನ | ಭಾಗ IV | UPSC | KPSC

ಪರಿಚಯ

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSPs) ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ IV (ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51) ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇವು ಸರ್ಕಾರವು ನ್ಯಾಯಯುತ, ಸಮಾನತೆಯ, ಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಮಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ದೇಶದ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಭೂತ ಆಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

• ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿವೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
• 26 ಜನವರಿ 1950 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು.
• ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ (Welfare State) ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತವೆ.

DPSPs ವರ್ಗೀಕರಣ

ವರ್ಗ	ವಿವರಣೆ
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ತತ್ವಗಳು	ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.
ಗಾಂಧೀಯ ತತ್ವಗಳು	ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕುಟೀರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ.
ಉದಾರ-ಬೌದ್ಧಿಕ ತತ್ವಗಳು	ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ.

ಪ್ರಮುಖ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು

• ಅನುಚ್ಛೇದ 38 – ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 39 – ಸಮಾನ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 39A – ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವು.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 40 – ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಸಂಘಟನೆ.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 44 – ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 48A – ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 50 – ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 51 – ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳು

• ಚಂಪಾಕಂ ದೊರೈರಾಜನ್ ಪ್ರಕರಣ (1951).
• ಕೇಶವನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣ (1973).
• ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ (1980).
• ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಕರಣ (1993).

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ

• ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ.
• ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ.
• ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ.
• ಒಳಗೊಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ.

UPSC ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಭಾಗ IV ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51 ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ.
• DPSPs ಮತ್ತು ಮೌಲಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೇಶವನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
• ಸಮಕಾಲೀನ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ.

UPSC Value Addition

• ಭಾಗ IV – ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51.
• ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ.
• ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 39A – ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವು.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 48A – ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
• ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ (1980).

30 ಸೆಕೆಂಡಿನ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

• ಭಾಗ IV
• ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51
• ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನ
• ಅನುಚ್ಛೇದ 38
• ಅನುಚ್ಛೇದ 39
• ಅನುಚ್ಛೇದ 39A
• ಅನುಚ್ಛೇದ 40
• ಅನುಚ್ಛೇದ 44
• ಅನುಚ್ಛೇದ 48A
• ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್

ಭಾಗ 3 – UPSC ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು

GS Paper II | ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆ | ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSPs) | ಉತ್ತರ ಬರವಣಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ

ಪ್ರಶ್ನೆ 1 (10 ಅಂಕಗಳು | 150 ಪದಗಳು)

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ (DPSPs) ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಮಾದರಿ ಉತ್ತರ

ಪರಿಚಯ

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ IV (ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51) ರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವು ಸರ್ಕಾರವು ಕಲ್ಯಾಣಮಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳಾಗಿವೆ.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.
• ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತವೆ.
• ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ರೂಪಣೆಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಒಳಗೊಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಮಾರೋಪ

DPSPsಗಳು ನ್ಯಾಯಯುತ, ಸಮಾನತೆಯ ಮತ್ತು ಮಾನವಕೇಂದ್ರಿತ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2 (15 ಅಂಕಗಳು | 250 ಪದಗಳು)

"ಮೌಲಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ." ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಮಾದರಿ ಉತ್ತರ

ಪರಿಚಯ

ಮೌಲಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

• ಮೌಲಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದವು.
• DPSPs ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳು.
• ಎರಡರ ಉದ್ದೇಶವೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಸಾಧನೆ.
• ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ (1980) ತೀರ್ಪು ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು.
• ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಮಾರೋಪ

ಮೌಲಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು DPSPs ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕಲ್ಯಾಣಮಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3 (15 ಅಂಕಗಳು)

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4 (10 ಅಂಕಗಳು)

ಅನುಚ್ಛೇದ 39A ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5 (15 ಅಂಕಗಳು)

ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಚ್ಛೇದ 48A ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6 (15 ಅಂಕಗಳು)

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ DPSPs ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7 (10 ಅಂಕಗಳು)

ಅನುಚ್ಛೇದ 44 ರಲ್ಲಿರುವ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ (Uniform Civil Code) ಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8 (15 ಅಂಕಗಳು)

ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ DPSPs ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9 (10 ಅಂಕಗಳು)

ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ (1980) ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ?

ಪ್ರಶ್ನೆ 10 (15 ಅಂಕಗಳು)

ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಪ್ರಬಂಧ ಅಭ್ಯಾಸ

ಪ್ರಬಂಧ 1

"ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು – ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ"

ಪ್ರಬಂಧ 2

"ಮೌಲಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು DPSPs : ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮತೋಲನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ"

ಪ್ರಬಂಧ 3

"ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ಪಾತ್ರ"

UPSC ಉತ್ತರ ಬರವಣಿಗೆ Value Addition

• ಭಾಗ IV ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51 ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ.
• ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 38, 39, 39A, 44, 48A ಮತ್ತು 50 ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿ.
• ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ (1980), ಕೇಶವನಂದ ಭಾರತಿ (1973) ಮತ್ತು ಚಂಪಾಕಂ ದೊರೈರಾಜನ್ (1951) ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
• ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ, ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ.
• ಸಮಾರೋಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿ.

ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಬರವಣಿಗೆ ಸವಾಲು

ಪ್ರಶ್ನೆ 2, 5 ಮತ್ತು 10ಕ್ಕೆ 45 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಯಿರಿ. ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳು, ಸಮಕಾಲೀನ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಸಮಾರೋಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.

ಭಾಗ 4 – UPSC ಪ್ರಿಲಿಮ್ಸ್ (Prelims) MCQs

GS Paper II | ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆ | ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು | UPSC | KPSC

MCQ 1

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSPs) ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ?

1. ಭಾಗ III
2. ಭಾಗ IV
3. ಭಾಗ IVA
4. ಭಾಗ V

ಉತ್ತರ: B) ಭಾಗ IV

MCQ 2

DPSPs ಯಾವ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ?

1. 12–35
2. 36–51
3. 51A
4. 52–78

ಉತ್ತರ: B) ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51

MCQ 3

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಯಾವ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ದೊರೆತಿದೆ?

1. ಅಮೆರಿಕಾ
2. ಕೆನಡಾ
3. ಐರ್ಲೆಂಡ್
4. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ

ಉತ್ತರ: C) ಐರ್ಲೆಂಡ್

MCQ 4

ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು DPSPs ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ?

1. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು
2. ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು
3. ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
4. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು

ಉತ್ತರ: B) ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು

MCQ 5

ಅನುಚ್ಛೇದ 39A ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ?

1. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
2. ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವು
3. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ
4. ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ

ಉತ್ತರ: B) ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವು

MCQ 6

ಅನುಚ್ಛೇದ 48A ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ?

1. ಶಿಕ್ಷಣ
2. ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
3. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ
4. ನ್ಯಾಯಾಂಗ

ಉತ್ತರ: B) ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

MCQ 7

ಅನುಚ್ಛೇದ 44 ರ ಉದ್ದೇಶ ಯಾವುದು?

1. ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ
2. ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ
3. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ
4. ಮಹಿಳಾ ಕಲ್ಯಾಣ

ಉತ್ತರ: B) ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ

MCQ 8

DPSPs ಕುರಿತು ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ.

1. ಇವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಹಕ್ಕುಗಳು.
2. ಇವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳಾಗಿವೆ.
3. ಇವು ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
4. ಇವು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಉತ್ತರ: B) ಇವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳಾಗಿವೆ.

MCQ 9

ಮೌಲಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು DPSPs ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣ ಯಾವುದು?

1. ಗೋಲಕನಾಥ್ ಪ್ರಕರಣ
2. ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ
3. ಮೆನಕಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಕರಣ
4. ಶ್ರೇಯಾ ಸಿಂಘಲ್ ಪ್ರಕರಣ

ಉತ್ತರ: B) ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ (1980)

MCQ 10

ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ ಯಾವುದು?

1. ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
2. ಕಲ್ಯಾಣಮಯ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ
3. ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
4. ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದು

ಉತ್ತರ: B) ಕಲ್ಯಾಣಮಯ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ

UPSC ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

• ಭಾಗ IV
• ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51
• ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನ
• ಅನುಚ್ಛೇದ 38
• ಅನುಚ್ಛೇದ 39
• ಅನುಚ್ಛೇದ 39A
• ಅನುಚ್ಛೇದ 44
• ಅನುಚ್ಛೇದ 48A
• ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ (1980)
• ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ

30 ಸೆಕೆಂಡಿನ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

ಭಾಗ IV • ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 36–51 • ಐರ್ಲೆಂಡ್ • ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ • ಅನುಚ್ಛೇದ 39A • ಅನುಚ್ಛೇದ 44 • ಅನುಚ್ಛೇದ 48A • ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ • ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ • ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ

Shaktimatha Learning

Premium Multilingual Educational Ecosystem

Complete GS Course • Daily Current Affairs • Special Topic • UPSC Mains Questions & Model Answers • UPSC Prelims MCQs

UPSC • KPSC • SSC • Banking • Railways • Defence • ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು

---

© 2026 Shaktimatha Learning. ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ.