స్పెషల్ టాపిక్ – సైన్స్ & టెక్నాలజీ సినాప్సిస్
UPSC Prelims Science & Technology Revision | పేజీ 38
జీవసాంకేతికత – Biotechnology
జీవశాస్త్రం మరియు సాంకేతికత కలయికను Biotechnology అంటారు. ఇది వైద్యం, వ్యవసాయం, పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు పరిశ్రమల అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
DNA మరియు జన్యు శాస్త్రం
DNA జీవుల జన్యు సమాచారాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఇది వారసత్వ లక్షణాలను తరాల మధ్య పంపిస్తుంది.
ముఖ్య అంశాలు
- DNA → Deoxyribonucleic Acid
- Gene → వారసత్వ లక్షణ ఘటకం
- Chromosomes → జన్యు నిర్మాణాలు
DNA నిర్మాణాన్ని Watson మరియు Crick వివరించారు.
Genetic Engineering
జీవుల జన్యు నిర్మాణంలో మార్పులు చేయడాన్ని Genetic Engineering అంటారు.
ఉపయోగాలు
- వ్యాధి నిరోధక పంటలు
- ఇన్సులిన్ తయారీ
- వాక్సిన్ అభివృద్ధి
- Gene Therapy
Genetic Engineering వైద్య రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకొచ్చింది.
వాక్సిన్లు మరియు రోగనిరోధక శక్తి
వ్యాధుల నివారణ కోసం శరీరంలో రోగనిరోధక శక్తిని పెంచే పదార్థాలను వాక్సిన్లు అంటారు.
ముఖ్య వాక్సిన్లు
- BCG
- Polio Vaccine
- COVID-19 Vaccines
- Hepatitis Vaccine
Vaccination ప్రజారోగ్య రక్షణలో కీలకం.
COVID-19 మరియు శాస్త్ర సాంకేతికత
COVID-19 మహమ్మారి సమయంలో Biotechnology మరియు Medical Research అత్యంత ప్రాధాన్యం పొందాయి.
ముఖ్య అంశాలు
- mRNA Vaccines
- Genome Sequencing
- Rapid Testing
- Digital Health Monitoring
విజ్ఞానం ప్రపంచ ఆరోగ్య రక్షణలో కీలక పాత్ర పోషించింది.
Nanotechnology
అత్యంత సూక్ష్మ స్థాయిలో పదార్థాల వినియోగాన్ని Nanotechnology అంటారు.
ఉపయోగాలు
- Medicine
- Electronics
- Energy Storage
- Water Purification
Nanotechnology భవిష్యత్ సాంకేతికతగా పరిగణించబడుతోంది.
పర్యావరణ సాంకేతికత
పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించే విధానాన్ని Environmental Technology అంటారు.
ముఖ్య అంశాలు
- Solar Energy
- Wind Energy
- Biofuels
- Waste Recycling
Renewable Energy పర్యావరణ హిత అభివృద్ధికి దోహదం చేస్తుంది.
సమాచార సాంకేతికత (IT)
సమాచార సేకరణ, నిల్వ మరియు మార్పిడిలో IT కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
ముఖ్య అంశాలు
- Internet
- Cloud Computing
- Big Data
- 5G Technology
5G Technology వేగవంతమైన డిజిటల్ కనెక్టివిటీని అందిస్తుంది.
సైబర్ భద్రత
డిజిటల్ సమాచారాన్ని రక్షించడాన్ని Cyber Security అంటారు.
ముఖ్య జాగ్రత్తలు
- Strong Passwords
- Two-Factor Authentication
- Secure Networks
- Antivirus Software
సైబర్ నేరాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్నాయి.
భారత విజ్ఞాన సంస్థలు
- ISRO
- DRDO
- CSIR
- ICMR
ఈ సంస్థలు భారత విజ్ఞాన అభివృద్ధికి కీలకం.
త్వరిత రివిజన్
- DNA → జన్యు సమాచారం
- Genetic Engineering → జన్యు మార్పులు
- Nanotechnology → సూక్ష్మ సాంకేతికత
- 5G → వేగవంతమైన కనెక్టివిటీ
- ICMR → వైద్య పరిశోధన సంస్థ
Mind Map – Biotechnology & Modern Science
-
Science & Technology
- DNA & Genetics
- Vaccines
- Nanotechnology
- IT & 5G
- Cyber Security
- Research Institutions
Shaktimatha Learning
Telugu Science & Technology Synopsis
No comments:
Post a Comment