స్పెషల్ టాపిక్ – జియోగ్రఫీ సినాప్సిస్
UPSC Prelims Special Revision | పేజీ 7
ప్రపంచ వాతావరణ మండలాలు
భూమిపై ఉష్ణోగ్రత, వర్షపాతం మరియు గాలుల ఆధారంగా వివిధ వాతావరణ మండలాలు ఏర్పడ్డాయి. ఈ మండలాలు వ్యవసాయం, జీవన విధానం మరియు సహజ వనరులపై ప్రభావం చూపుతాయి.
ప్రధాన వాతావరణ మండలాలు
- ఉష్ణ మండలం (Tropical Zone)
- శీతోష్ణ మండలం (Temperate Zone)
- శీత మండలం (Frigid Zone)
భూమధ్యరేఖ సమీప ప్రాంతాల్లో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు కనిపిస్తాయి. ధ్రువ ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన చలి ఉంటుంది.
ప్రపంచ గడ్డి భూములు
తక్కువ వర్షపాతం మరియు విస్తారమైన గడ్డి పెరుగుదల ఉన్న ప్రాంతాలను గడ్డి భూములు అంటారు. ఇవి పశుపోషణకు ముఖ్యమైనవి.
ప్రధాన గడ్డి భూములు
- Prairies – ఉత్తర అమెరికా
- Pampas – దక్షిణ అమెరికా
- Steppes – ఆసియా
- Downs – ఆస్ట్రేలియా
- Velds – ఆఫ్రికా
ఈ ప్రాంతాల్లో గోధుమ సాగు మరియు పశుపోషణ విస్తృతంగా జరుగుతుంది.
ఎడారులు
అత్యల్ప వర్షపాతం కలిగిన ప్రాంతాలను ఎడారులు అంటారు. ఇక్కడ వృక్ష సంపద చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
ప్రపంచ ప్రధాన ఎడారులు
- సహారా ఎడారి
- థార్ ఎడారి
- గోబీ ఎడారి
- కాలహారి ఎడారి
- అటకామా ఎడారి
సహారా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వేడి ఎడారి. అంటార్కిటికా అతిపెద్ద శీత ఎడారి.
ముఖ్య సముద్ర ప్రవాహాలు
సముద్ర జలాలు నిర్దిష్ట దిశలో కదలడాన్ని సముద్ర ప్రవాహాలు అంటారు. ఇవి ప్రపంచ వాతావరణంపై ప్రభావం చూపుతాయి.
ప్రధాన సముద్ర ప్రవాహాలు
- Gulf Stream
- Labrador Current
- Kuroshio Current
- Canary Current
- Benguela Current
వేడి ప్రవాహాలు తీర ప్రాంత ఉష్ణోగ్రతను పెంచుతాయి. చల్లని ప్రవాహాలు ఉష్ణోగ్రతను తగ్గిస్తాయి.
ప్రపంచ సహజ వనరులు
ప్రపంచ దేశాల అభివృద్ధిలో సహజ వనరులు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. నీరు, అటవీలు, ఖనిజాలు మరియు ఇంధన వనరులు ప్రధాన సహజ వనరులు.
ముఖ్య అంశాలు
- మధ్యప్రాచ్య దేశాలు పెట్రోలియంకు ప్రసిద్ధి
- రష్యా సహజ వాయువు నిల్వల్లో ముందంజలో ఉంది
- బ్రెజిల్ అటవీ సంపదకు ప్రసిద్ధి
- చైనా ఖనిజ ఉత్పత్తిలో ప్రముఖ దేశం
వాతావరణ మార్పులు
ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల, హిమనదుల కరుగుదల మరియు సముద్ర మట్టం పెరుగుదలను వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలుగా భావిస్తారు.
Greenhouse Gases పెరుగుదల Global Warming కు ప్రధాన కారణం.
ప్రధాన Greenhouse Gases
- Carbon Dioxide
- Methane
- Nitrous Oxide
- Chlorofluorocarbons (CFCs)
పరీక్షలకు ముఖ్యమైన అంశం
Climate Change మరియు Global Warming UPSC Prelims మరియు Mains పరీక్షల్లో ముఖ్యమైన టాపిక్స్.
త్వరిత రివిజన్
- Tropical Zone → ఉష్ణ మండలం
- Prairies → ఉత్తర అమెరికా గడ్డి భూములు
- Sahara → ప్రపంచంలో అతిపెద్ద వేడి ఎడారి
- Gulf Stream → వేడి సముద్ర ప్రవాహం
- Global Warming → ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల
Mind Map – ప్రపంచ భూగోళ శాస్త్రం
-
World Geography
- Climate Zones
- Grasslands
- Deserts
- Ocean Currents
- Natural Resources
- Climate Change
Shaktimatha Learning
Telugu UPSC Geography Synopsis
No comments:
Post a Comment