UPSC Indian Constitution Synopsis in Telugu – President, Prime Minister & Parliament 2026

 

స్పెషల్ టాపిక్ – భారత రాజ్యాంగ సినాప్సిస్

UPSC Prelims Constitutional Revision | పేజీ 22

భారత రాష్ట్రపతి

భారత రాష్ట్రపతి దేశానికి రాజ్యాంగాధినేత. ఆయన భారతదేశపు తొలి పౌరుడిగా పరిగణించబడతారు. రాజ్యాంగంలోని Articles 52 నుండి 62 వరకు రాష్ట్రపతికి సంబంధించిన అంశాలు ఉన్నాయి.

రాష్ట్రపతి ఎన్నిక

• ఎన్నికల కళాశాల ద్వారా ఎన్నిక జరుగుతుంది
• ఎంపీలు మరియు రాష్ట్ర శాసనసభ సభ్యులు పాల్గొంటారు
• పదవీకాలం → 5 సంవత్సరాలు

రాష్ట్రపతి రాజీనామాను ఉపరాష్ట్రపతికి సమర్పిస్తారు.

---

రాష్ట్రపతి అధికారాలు

కార్యనిర్వాహక అధికారాలు

• ప్రధానమంత్రిని నియమించడం
• గవర్నర్ల నియామకం
• న్యాయమూర్తుల నియామకం

శాసన అధికారాలు

• పార్లమెంట్ సమావేశాలను పిలవడం
• బిల్లులకు ఆమోదం తెలపడం
• ఆర్డినెన్స్ జారీ చేయడం

అత్యవసర అధికారాలు

• జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి
• రాష్ట్ర అత్యవసర పరిస్థితి
• ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి

---

ఉపరాష్ట్రపతి

ఉపరాష్ట్రపతి రాజ్యసభాధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తారు. రాష్ట్రపతి గైర్హాజరైనప్పుడు ఆయన బాధ్యతలను నిర్వహిస్తారు.

ముఖ్య అంశాలు

• Article 63 → ఉపరాష్ట్రపతి
• రాజ్యసభ Ex-officio Chairman
• పదవీకాలం → 5 సంవత్సరాలు

---

ప్రధానమంత్రి

ప్రధానమంత్రి భారత ప్రభుత్వ అసలు కార్యనిర్వాహక అధికారి. ఆయన మంత్రివర్గానికి నాయకత్వం వహిస్తారు.

ముఖ్య అంశాలు

• లోక్‌సభలో మెజారిటీ పార్టీ నాయకుడు ప్రధానమంత్రి అవుతారు
• మంత్రివర్గ నియామకంలో కీలక పాత్ర
• ప్రభుత్వ విధానాలను నిర్ణయిస్తారు
• రాష్ట్రపతికి ప్రధాన సలహాదారు

Article 74 → Council of Ministers రాష్ట్రపతికి సలహా ఇస్తుంది.

---

మంత్రివర్గం

ప్రధానమంత్రి నాయకత్వంలో పనిచేసే మంత్రుల సమూహాన్ని మంత్రివర్గం అంటారు.

మంత్రుల రకాలు

• Cabinet Ministers
• Ministers of State
• Deputy Ministers

Cabinet Ministers అత్యంత కీలక నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు.

---

పార్లమెంట్

భారత శాసనసభను పార్లమెంట్ అంటారు. ఇది మూడు భాగాలుగా ఉంటుంది.

పార్లమెంట్ భాగాలు

• రాష్ట్రపతి
• లోక్‌సభ
• రాజ్యసభ

లోక్‌సభ

• ప్రజల ప్రత్యక్ష ఎన్నిక
• గరిష్ట సభ్యులు → 552
• పదవీకాలం → 5 సంవత్సరాలు

రాజ్యసభ

• శాశ్వత సభ
• గరిష్ట సభ్యులు → 250
• ప్రతి రెండేళ్లకు 1/3 సభ్యులు రిటైర్ అవుతారు

---

శాసన ప్రక్రియ

పార్లమెంట్‌లో బిల్లు చట్టంగా మారే ప్రక్రియను శాసన ప్రక్రియ అంటారు.

బిల్లుల రకాలు

• సాధారణ బిల్లులు
• ధన బిల్లులు
• రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులు

ధన బిల్లులు కేవలం లోక్‌సభలోనే ప్రవేశపెడతారు.

---

త్వరిత రివిజన్

• Article 52 → రాష్ట్రపతి
• Article 63 → ఉపరాష్ట్రపతి
• Article 74 → మంత్రివర్గం
• Lok Sabha → ప్రజల సభ
• Rajya Sabha → శాశ్వత సభ

---

Mind Map – Union Executive & Parliament

• Indian Polity
  • President
  • Vice President
  • Prime Minister
  • Council of Ministers
  • Lok Sabha
  • Rajya Sabha

---

Shaktimatha Learning
Telugu Constitutional Synopsis